The battle of Adowa, የአድዋ ጦርነትያባ ዳኘው ዳግማዊ ምኒልክ ችሎት*
ቦጋለ ዳኜ ከካሊፎርኒያ
ከሳሽ የሟች ወላጅ ቀዳማዊ አዳም፤
ተከሳሽ ገዳዩዋ አውሮፓዊቷ ሮም፤
የሟች ስም ኢየሱስ መድኃኒተ ዓለም፤
የግድያው ቦታ በኢየሩሳሌም፤

***
እንደ ማመልከቻው የክሱ ፍሬ ቃል፤
የይሁዳን ሀገር ከሮም በመገንጠል፤
መንግሥት ለማቆም አሲረሃል በሚል፤
ካይሁድ በቀረበ ሃሰተኛ ወንጀል፤
መሲህ ክርስቶስን በእንጨት ላይ መስቀል፤

***
ለተከሳሿ ሮም ጥብቅና የቆሙት፤
ቀያፋ ወሃና ሊቃነ ካህናት፤
ከቄሳር በስተቀር አዲስ ሌላ መንግሥት፤
አንሻም በማለት የተከራከሩት።

***
የከሳሽ ጠበቃ ወኪል ነኝ በማለት፤
የቀረበ የለም በቀጠሮው ዕለት።
***
ችሎቱን ያስቻሉት የፍርድ ቤት ዳኞች በቅደም ተከተል፤
እምዬ ምኒልክ ያድዋው አባ ዳኘው የጥቁሮች ወኪል፤
ለውነት ተሟጋቿ ብርሃን ዘኢትዮጵያ ጠሃይቱ ብጡል።

***
የተፈረደበት የፍርዱ አደባባይ፤
በጦብያ ተራሮች በተለይ አድዋ ላይ፤
በግልጽ ችሎት ነው ለዓለም እንዲታይ፤

***
እንደ ተራ ሽፍታ በንጨት መሰቀሉ፤
ሁለቱ እማኞች ልክ አይደለም ያሉ፤
አንደኛው በቀኙ የሞተው ፈያታይ፤
ሌላው ጲላጦስ ነው የሮማው ተወካይ፤
ባመነበት ቃሉ ያልጸና ወላዋይ።

***
ደም ስለፈሰሰ ባሰተኛ ወንጀል፤
ባድዋ ተራሮች ላይ ሰቃዩዋ ትሰቀል፤
በማለት ፈርደናል ሁላችን ባንድ ቃል፤
ይግባኝም የለውም፤ ፋይሉ ተዘግቷል።

***
ፍርድ ፈጻሚውን ሁሉን ለመዘርዘር፤
የትኛው ተጠርቶ የትኛው ሰው ሊቀር፤
ከሁሉም በሐውርት ካለቃ እስከምንዝር፤
አፅሙ የረገፈው ሳይለያይ በዘር፤
ደሙ የፈሰሰው በፋሽሽቶች አረር፤
ለነፍሱ እማይሳሳው የጦቢያ ወታደር፤
በጦር አካዳሚ ሳይንሱን ሳይማር፤
ያንን ጦር የመራው በብልህ አመራር፤
እንደው የሁሉንም ባንድ ለመናገር፤
ሰቃዩን በመስቀል በኢትዮጵያ ምድር፤
የጠራረገው ነው ሶላቶን ከሀገር።


* ይህ በግጥም መልክ የቀረበ ያማርኛ ቅኔ የተመነዘረው ከዚህ በታች ካለው የግዕዝ ቅኔ ነው። ይህን ድንቅ የግዕዝ ቅኔ የተቀኙት መሪጌታ መርዓዊ የተባሉ የአቸፈር (ጎጃም) ሰው ናቸው። መች እንደተቀኙት ባይታወቅም ከቅኔው ይዘት በመነሳት ከአድዋ ጦርነት በኋላ መሆኑን መገመት ይቻላል። ቅኔውን ያገኘሁት አቶ ዓለማየሁ ሞገስ በ፩፱፮፯ ካሳተሙት 'የግዕዝ ቅኔ ዜማ' መጽሐፍ ነው።

በዚህ የግዕዝ ቅኔ ላይ በመመርኮዝ ይህን አማርኛ ግጥም (ቅኔ) በዚህ በችሎት መልክ ለመጻፍ የተነሳሁት ባሁኑ ጊዜ ከልክ ባለፈና ሚዛናዊነት በጎደለው ሁኔታ የምኒልክን ስም ለማጉደፍ የሚደረገው ዘመቻ ስለተጋነነ በዚህ መልክ ስም ማጥፋቱ ታሪክን መካድ መሆኑን ለመግለጽ ነው። የምኒልክን ታላቅነት መካድ ዓለምም አይቀበለውም። ሮማውያንም ራሳቸው አይቀበሉትም። ባለቅኔው በዚሁ ቅኔአቸው እንዳሉት "ምኒልክ /አንዴ /ስሙን ተክሏታል።"

*የእዝል እጣነ ሞገር አሠረ ንጉሥ
"አዳም ኢትህዝን በስቅለቱ ለዘሰቀሉ ቀዲሙ፤
አምጣነ ምኒልክ ወልድከ ዘይመይጣ ለደሙ፤
ለዘሰቀልዎ ሰቀሎሙ ፤
ወእስከ ለዓለም እምድር ድህረ ሰረዎሙ፤
ምኒልክ ተከላ ለስሙ።"

ትርጓሜ፤
"/አንተ/ አዳም፤ በቀድሞ ጊዜ በሰቀሉት ስቅለት (ክርስቶስን ለማለት ነው) አትዘን።
ደም መላሹ ልጅህ ምኒልክ፤
የሰቀሉትን ሰቅሏቸዋልና።
እስከ ወዲያኛውም /ጣልያኖችን/ ከምድር ከነቀላቸው በኋላ፤
ምኒልክ ስሙን /በዓለም/ ተክሏታል።"
ቦጋለ ዳኜ ከካሊፎርኒያ

አዲስ ቪዲዮ

ዜና እና ፖለቲካ

ኪነ-ጥበብ

ቪዲዮ

መጻሕፍት

ስለእኛ

ይከተሉን!