በገጠር የሚኖረው የሸዋ ኦሮሞ ከከተሜው ጋር እድል ፈንታው የተጣበቀ ነው

ግርማ ካሳ

ከአራት መቶ ዓመታት በፊት የነበረችውን ኢትዮጵያ የሚያሳዩ ካርታ
ከአራት መቶ ዓመታት በፊት የነበረችውን ኢትዮጵያ የሚያሳዩ ካርታ። በካርታው እንደምናየው ሸዋ የሚባል አካባቢ መሐል ላይ እናያለን። በምዕራብ ወሎም “አምሃራ” የሚባል ቦታም ነበር። ግን በጣም ትንሽ ቦታ ነበር፤ አሁን አማራ የሚባለው አልነበረም። ኦሮሚያ የሚባለው አንድ ቦታ አይታይም።

አዲስ አበባንና በዙሪያዋ ያሉ የሸዋ ዞኖችን ያካተተ አዲስ ክልል የመኖሩን አስፈላጊነት በተመለከተ ከዚህ በፊት አንዳንድ ጽሁፎችን ለንባብ ማብቃቴ ይታወቃል። ለደረሱኝ በርካታ የድጋፍና የማበረታቻ መልዕክቶች ያለኝም ምስጋና ለማቅረብ እወዳለሁ። በርካታ ጸሐፊያንም የሸዋን ክልል አስፈላጊነት መጻፍና ግፊት ማድረግ መጀመራቸውም አስደሳች ነው።

ሙሉውን አስነብበኝ ...

ቀይ ባህር የኢትዮጵያ ወይስ የማንም መራኮቻ?

አብራሃም ለቤዛ

Ethiopian Navey
የኢትዮጵያ ባህር ኃይልና ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ

ኢትዮጵያ የባህር በር ባለቤት በነበረችበት ጊዜ በቀይ ባህር ላይ ያላትን ቁጥጥር ዓለም አቀፍ ተቀባይነት የጎላ ነበር። በኢትዮጵያ ጂኦፖለቲካል አቀማመጥ ምክንያት እና ምስጋና ለነገሥታቶቾ ታሪካዊ የባህር በር ባለቤትነትዋን አስከብረው ቢያልፉም፤ ይኽ ትውልድ ግን የተረከበውን አደራ መጠበቅ አልቻለም።

ሙሉውን አስነብበኝ ...

በአዲስ አበባ ላይ የልዩ ተጠቃሚነት መብት ድንጋጌ ይዘት እና አንድምታው

መንበሩ ከመሃል አራዳ

Bole, Addis Ababa
ቦሌ ሰፈር፣ አዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ

ወያኔዎች ሥልጣን ላይ በቆዩባቸው አመታት ያጋጠማቸውን ፈተና ከሚወጡባቸው ስልቶ አንዱ፣ አዲስ አጀንዳ ፈጥሮ የፖለቲካ ተቃወሞውን ትኩረት ማስቀየር ነው። የሚገርመው ነገር ይህ ዘዴ የሥርዓቱን አድሜ በማስቀጠል ስኬት ብቻ ሳይወሰን፣ በግራም በቀኝም ያለው የተቃዋሚ ወገን፣ መሰረታዊውን የሥርዓት ለውጥ ጥያቄውን ረስቶ፣ ሙሉ ቀልቡን ወያኔ በተወረወረለት አጀንዳ ላይ በመራኮት፣ እርስ በርስ እየተባላ የትግል ግዜውን ያባክናል። ባለፈው አንድ ዓመት መጠነ ሰፊ የሕዝብ ተቃወሞ ያደናገጠው ወያኔ፣ ለመሰረታዊው ጥያቄ መልስ ሳይሰጥ፣ በልዩ ጥቅም መብት ሽፋን አዲስ የማደናገሪያ አጀንዳ ይዞ ብቅ ብሎአል። ለእሩብ ክፍለ ዘመን ያህል ሲሰራበት የነበረውን የከፋፍለህ ግዛው ስልት ያልተገለጸላቸው አንዳንድ ጽንፈኛ ወገኖች (ethno-chauvinist) ከወያኔ የተወረወረውን አቅጣጫ ማስቀየርያ አጀንዳ በመቀበል፣ ከሥርዓቱ የበለጠ በማስተጋባት ላይ ይገኛሉ።

ሙሉውን አስነብበኝ ...

ኳስ እና የ"ቦይኮት" ፖለቲካ

ክንፉ አሰፋ

Gosaye Tesfaye
ድምጻዊ ጎሳዬ ተስፋዬ

በዘንድሮው የሰሜን አሜሪካ እና የአውሮፓ ስፖርት እና ባህል ፌስቲቫሎች ላይ የቦይኮት (እቀባ) ዘመቻዎች ተነስተው ነበር። የዘማቻዎቹን ውጤቶችም አይተናቸዋል። በዚች አጭር ጽሁፌ የማተኩረው በውጤቶቹ ላይ አይደለም። በሲያትሉም ሆነ በሮም ዝግጅቶች ላይ ስለነበርኩ፤ የቦይኮት ዘመቻዎቹ ከጅምሩ ጥቅም እና ጉዳቶችን አመዛዝነው ነበር ወይ? የሚለውን በጥቂቱ ለመፈተሽ እሞክራለሁ። በዚህ ርዕስ ላይ ስጽፍ አዋራ እንደሚነሳ አምናለሁ። በጉዳዩ ላይ እጅግ ብዙ ሰዎች ሲወያዩ ብታዘብም በፍርሃት ይሁን በሌላ ምክንያት ሃሳባቸውን በአደባባይ ለመናገር ግን ሲደፍሩ አይታይም።

ሙሉውን አስነብበኝ ...

የሱሌይማን ደደፎ ደብዳቤ

ኤርሚያስ ለገሰ

ሱሌይማን፣ ክንፈና ቴድሮስ
አምባሳደር ሱሌይማን ደደፎ፣ ብ.ጄ/ል ክንፈ ዳኘውና ዶ/ር ቴድሮስ አድሃኖም (ከግራ ወደቀኝ)

በሕወሓቱ ጄኔራል ክንፈ ዳኘው ስለሚመራው የመከላከያ ብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኮርፕሬሽን (ሜቴክ) ሌብነት እና ዝርፊያ ብዙ ተብሏል። ዕድሜ ይስጠን እንጂ ለወደፊቱም እጅግ በጣም ብዙ ይባላል። በትክክልም ይህ በእውቀት አልቦነት እና ማን አለብኝነት የሚንቀሳቀስ ኮርፖሬሽን በአንድ በኩል የአገሪቱ መፃኢ እድል እያጨለመ፣ በሌላ በኩል የሕወሓት የግል ንብረት የሆነውን ኤፈርት የፋይናንስ አቅም እያደለበ እንዲሄድ በማድረጉ ምክንያት ጊዜ አጥፍቶ መነጋገሩ ቢያንስ ከህሊና ተጠያቂነት የሚያድን ይሆናል። ዘለግ ባለ ሁኔታ መነጋገሩ ፍሬ ካፈራ ደግሞ የሕወሓቶችን የዘረኝነት አምድ ለማፈራረስ፣ የአገር መግደያ ኃይላቸውን ለመደምሰስ እና የአፓርታይድ መሰል ፖሊሲና አካሄዳቸውን ለመግታት የሚረዳ ይሆናል።

ሙሉውን አስነብበኝ ...

የኦሮሞ አክራሪዎችና እኛ

ግርማ ካሳ

Geez
በተለምዶ ግዕዝ ፊደል ተብሎ የሚጠራው የሁሉም ኢትጵያያውያን ፊደል

የተከበሩ የቀድሞ የፓርላማ አባል አቶ ግርማ ሰይፉ ማሩ (የመርካቶ ልጅ፣ ኩሩ የኦሮሞ ኢትዮጵያዊ ብሔርተኛ) እንዲህ ብለው ጦመሩ፤

“እነዚህ ትምህርት ቤቶች (በአፋን ኦሮሞ የሚሰጡ) በጥራት ትምህርት ሊሠጡ የሚችሉት በኦሮሚያ መስተዳድር አዲስ አበባ ውስጥ የሚሰሩ ሰራተኞች በሙሉ፣ እንዲሁም በፌዴራል መንግሥት ውስጥ የሚሰሩ የኦሮሞ ተወላጅ የሆኑ እና የዚህ ፖሊሲ ደጋፊ ሰራተኞች ቢቻል በፈቃደኝነት ካልሆነ ግን በግድ ሁሉም ልጆቻቸውን እነዚህ ትምህርት ቤቶች ውስጥ መላክ እንዳለባቸው ይሰማኛል”

“ፊንፊኔ የሚለውን ቃል ቦይኮት ማድረግ ያለብን ይመስለኛል” (አዲስ አበባን ፊንፊኔ ማለቱ)

ሙሉውን አስነብበኝ ...

የበላችው ያስገሳታል በላይ በላዩ ያጎርሳታል

ምሕረት ዘገዬ

Tana High School, Bahirdar, 2010 [Credit: Chora, Inc.]
ጣና ከፍተኛ ኹለተኛ ደረጃ ት/ቤት፣ ባህር ዳር (ፎቶ፣ Chora, Inc.)

በዚህ ዘመን ተማሪዎች “አጤሬራ” የሚሉት ፈሊጥ አላቸው። አጤሬራ ማለት አንድ ተፈታኝ ተማሪ ወደ ፈተና ክፍል ወይም አዳራሽ ሲገባ ደብቆ ይዞት የሚገባው በአጭር በአጭሩ የተጻፈ ማስታወሻ ማለት ነው። ዘመኑ የኩረጃና የማጭበርበር ነው። ኮራጅና ከማስታወሻ ገልባጭ ተማሪ “እየተመረቀ” አገር ምድሩን እየሞላው ነው። ለማንኛውም ከተማሪዎች ለየት የሚለው የኔ አጤሬራ ከዚህ በታች ይቀጥላል።

ሙሉውን አስነብበኝ ...

አፋን ኦሮሞ የኢትዮጵያ የሥራ ቋንቋ የመሆን ግዴታነትና የራሱ በሆነው በኢትዮጵያ ፊደል የመገልገል ተገቢነት

አብርሃም ቀጀላ

Geez
በተለምዶ ግዕዝ ፊደል ተብሎ የሚጠራው የሁሉም ኢትጵያያውያን ፊደል

ከጥንት ጀምሮ አስቀድሞ በሀገረ ኢትጵያያ ላሉት የሕዝብ ቋንቋዎች ሁሉ በምልአት፣ በጥራትና በብቃት ሲያገለግል የነበረው፤ በተለምዶ ግዕዝ ፊደል ተብሎ የሚጠራው የሁሉም ኢትጵያያውያን ፊደል እ.ኤ.አ በ1983 ዓ.ም. በመንግሥት መለዋወጥ ተፈጥሮ በነበረው ክፍተት ጥቂት ግለሰቦች በፖለቲካ ስሜታዊነትና ግልፍተኝነት ወደፊት በቀጣዩ ሕዝቦች ላይ የሚያመጣውን ጣጣ፣ መዘዝ፣ ጉዳት እና ቀውስ ሳያጤኑ የቀድሞ ያለፈው ፓለቲካዊ ችግር በፈጠረው ቁጣና ትኩሳት ብቻ በመነዳት አፋን ኦሮሞ ግእዙን እንዲተው አድርገዋል።

ሙሉውን አስነብበኝ ...

ነገሪ ሌንጮ፦ አቦይ ስብሃት በሙስና መታሰራቸውን ይንገሩን

ክንፉ አሰፋ

ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ
ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ፣ የኢትዮጵያ የመንግሥት ኮምዩኒኬሽንስ ጉዳዮች ጽሕፈት ቤት ኃላፊ ሚኒስትር

የነጋዴዎች አድማ ዛሬም እንደቀጠለ ነው። ገዥው ፓርቲ ከየአቅጣጫው በመወጠሩ - የችግሩን ትኩረት አቅጣጫ ማስቀየር አለበት። የተለመደ የፉገራ ካርዳቸውን መዘዝ አድርገው ለዶ/ር ነገሪ ሌንጮ ሰጡዋቸው።

ሙሉውን አስነብበኝ ...

የግብሩ አመጽ - የፍጻሜው ጦርነት

ክንፉ አሰፋ

አገሬ ሲኦል ኾናብኛለች
"አገሬ ሲኦል ኾናብኛለች" ሕዝብ

የአስቸኳይ (የአፈና) ግዜ አዋጁ ገና አልተነሳም። በአዲሱ የግብር ትመና ሳብያ ከዳር እስከዳር የተነሳው ሕዝባዊ አድማ እና አመጽ ግን አዋጁን ውድቅ ያደረገው ይመስላል። አንድ ሥርዓት ራሱ ያወጣው ህግ በሕዝብ ሲሻርበት - ያኔ ነው ያበቃለት!

ሙሉውን አስነብበኝ ...

አዲስ ቪዲዮ

Excavators move earth as rescuers work at the site of the landslide at the landfill.
ኤክስካቫተሮች የተደረመሰውን በማንሳት ላይ ሳሉ (ፎቶ፣ ZACHARIAS ABUBEKER/AFP/Getty Images)
...

በቆሼው አደጋ መትረፍ የ…

Discussion on the role of the diaspora
የዲያስፖራው ተሳትፎ ምን ይሁን? በቀጥታስ ሆነ በተዘዋዋሪ መሳተፍ አለበት
...

በኢሕአዴግና በተፎካካሪ …

Dr. Berhanu Mengistu on Forum 65
ዶ/ር ብርሃኑ መንግሥቱ ከፎረም ፷፭ ጋር ያደረጉት ቃለምልልስ
...

ዶ/ር ብርሃኑ መንግሥቱ ከፎረም ፷፭ ጋር ያደረጉት ቃለምልልስ

ዜና እና ፖለቲካ

ኪነ-ጥበብ

ቪዲዮ

መጻሕፍት

ስለእኛ

ይከተሉን!