ግርማ ካሳ

የምታዩት ፎቶ ምን ያህል በኦሮሚያ ያለው እንቅስቃሴ በአክራሪዎች፣ በኦነጋውያን እንደተጠለፈ የሚያሳይ ነው

ከ25 ዓመታት በፊት ህወሓት/ኢህአዴግ ከፋፍሎ ለመግዛት በሚል የዘረጋው የዘር ፖለቲካ ወይንም የነርሱን አባባል ልጠቀምና “የብሔር ብሔረሰቦች” ፖለቲካ፣ ብዙዎች ኢትዮጵያን እንደ ሀገር ሊያጠፋ የሚችል ትልቅ አደጋ “time bomb” እንደሚሆን ሲያስጠነቅቁ ነበር።

በኦሮሚያ ገጠሮችና አነስተኛ ከተሞች እያየን ያለነው እንቅሳሴ፣ መቶ በመቶ በኦሮሞ ብሔረተኝነት ላይ የተመሰረተ እንቅስቃሴ ሳይሆን እንዳልቀረ ነው። ተቃዋሚዎቹ ኦሮሚያ ሪፑብሊክ የተባለች ሀገር ለመመስረት፣ ለ40 ዓመታት ሲታገል የነበረውን፣ ከህወሓት ባልተናነሰ በብዙ ወገኖቻችን ላይ ከፍተኛ ጭካኔ የፈጸመውን፣ የኦነግን ባንዲራ ሲያውለበልቡ ነው እያየን ያለነው።

ታዲያ በዚህ ሁኔታ እንዴት ነው እንደ ሀገር መቀጠል የሚቻለው? ሁላችንም የምናሰላው በዘር ሂሳብ ከሆነ እንዴት ነው ለመስማማትና ሁሉም ሰጥቶ በመቀበል መርህ አሸናፊ የሆነበትን መፍትሔ ለመፈለግ የምንችለው? አንድ ሰው ሁሉንም ነገር በዘር አጥር ብቻ ተወስኖ የሚያይ ከሆነ፣ ከርሱ ዘር ውጭ ያለው ሌላው ማኅበረሰብ አይታየውም። የሌላው ማኅበረሰን ጥያቄ ለማስተናገድ ፍቃደኛ አይሆንም።

በዚህ በኦሮሚያ በተነሳው እንቅስቃሴ ዙሪያ በተለይም ዓላማውና ግቡን በተመለከተ ለሚነሱ ጥያቄዎች የተለያዩ መልሶች ነው የሚሰጡት።

የመብት፣ የፍትህ፣ የሰብዓዊነትና የመሬት ባለቤትነት ጥያቄ ነው የሚሉ አሉ። ያ ከሆነ ጥያቄዎቹ ሌሎች ማኅበረሰቦችንም ስለሚመለከት፣ ትግሉ ከኦሮሞነት አልፎ ኢትዮጵያዊነት ማድረግ ይቻል ነበር። ግን ያንን ማድረግ አልተቻለም።

ጥያቄዎቹ በኦሮሞ ማንነት ዙሪያ ከሆኑ፣ የኦሮሞ ባህል፣ ቋንቋ፣ ታሪክ እንዲከበርና ትልቅ ቦታ እንዲሰጠው፣ ኦሮሞው በፌዴራልም ሆነ በክልል በአፋን ኦሮሞ አገልግሎት እንዲያገኝ … በአጭሩ የኦሮሞ ብሔረሰብ መብት እንዲከበር ከሆነ፣ ሌላው ማኅበረሰብም የሚስማማበት ጉዳይ ነው። ችግር ሊኖረው አይገባም ነበር። ግን በዚህ ጉዳይ መመካከር አልተቻለም።

ጥያቄዎቹ የኢኮኖሚ ጥያቄዎች እንደሆኑ አንዳንዶች ይናገራሉ። ለምሳሌ በቦረና ጉጂ ዞኖች እነ አላሙዲን ወርቅ እየወሰዱ ነው። ከወርቁ የተገኘው ገንዘብ ግን በቦረናና ጉጂ የህዝቡን ኑሮ ሲያሻሽል አናይም። በቂ ውሃ፣ ትምህርት ቤቶች፣ ክሊኒኮች … የሉም። አሁንም ህዝቡ በድህነት ውስጥ ነው ያለው። ይሄ ደግሞ የኦሮሞ ማኅበረሰብ ጥያቄ ሳይሆን የመላው ኢትዮጵያዊ ጥያቄ ነው። የሀገሪቷን ሀብት የተቆጣጠሩት እጅግ በጣም ጥቂት ግለሰቦች ናቸው። በኢኮኖሚ ዙሪያም ያለው ኢፍትሃዊነትና አድልዖ ኦሮሞው በተናጥል ሳይሆን ከሌላው ማኅበረሰብ ጋር በጋራ መጠየቅ የሚችለው ነገር ነበር። ግን ያንን ማድረግ አልተቻለም።

ጥያቄው አሁን ያለችዋ ኦሮሚያ ግዛቷ ሳይሸራረፍ፣ አዲስ አበባን አካታ እንድትቀጥል ከሆነ፣ ህዝቡ ሳይመክርበት በኦነግና በህወሓት በህዝቡ ላይ የተጫነን ውሳኔ እንዲቀጥል መፈለግ ነው። በዚህ ሌላው ማኅበረሰብ ሊስማማ አይችልም። በኢትዮጵያ ውስጥ ያለው ፌዴራል አወቃቀር ለውይይት፣ ለድርድር በህዝቡ ፊት መቅረብ አለበት። የአዲስ አበባ፣ የአዳማ፣ የቢሾፍቱ፣ የዱከም፣ የሰበታ፣ የቡራዩ፣ የሞጆ፣ የሆለታ፣ የጂማ … ሕዝቦች አሁን ኦሮሚያ በምትባለው ክልል ውስጥ መቀጠል እንደሚፈልጉ ሊጠየቁ ይገባል። ህዝብ ሳይፈለግ በግዴታ አንዱ ክልል ውስጥ መካተት የለበትም። ህዝብን ማዳመጥ የግድ ነው። ህዝብ አሁን ያለውን አወቃቀር ከደገፈ መልካም። ካልሆነ ግን እኛ የፈለግነው ካልሆነ እንረብሻለን በማለት፣ በብሔረሰብ መብት ስም፣ የህዝብን ፍላጎት ለመግፋት መሞከር ነው። እርግጥ ነው ኦሮሚያ ውስጥ በኦሮሞ ብሔረተኝነት ጥያቄ ዙሪያ በብዙ ገጠሮችና ትናንሽ ከተሞች ህዝብን ማንቀሳቀስ ተችሏል። ግን በብዙ ሌሎች የኦሮሚያ ገጠሮች፣ ትናንሽና ትላልቅ ከተሞች የሚኖሩ በአሥር ሚሊዮን የሚቆጠሩ የህዝቡ አካል የሆኑ ሌሎችም እንዳሉም መረሳት የለበትም።

እንደዚያም ሆኖ ግን ህዝብ ዴሞክራሲያዊ በሆነ መንገድ ፍቱን መፍትሔ እስኪሰጠው በኦሮሚያ ያሉት ኦሮምኛ የማይናገሩት በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ መብታቸው ተከብሮ፣ በኦሮሚያ አማርኛም ከአፋን ኦሮሞ ጋር የሥራ ቋንቋ ሆኖ፣ ሥልጣን ከክልሉ ወደ ዞኖች በስፋት እንዲወርድ ተደርጎ፣ በጊዜያዊነት አሁን ያለችዋ ኦሮሚያ እንድትቀጥል መስማማት ይቻላል። ግን ያንን ማድረግ አልተቻለም። (እዚህ ላይ በጊዜያዊነት የሚለውን አሰምርበታለሁ)

ታዲያ ለምን መስማማት አልተቻለም? እንዴት የኦሮሞዎች እንቅስቃሴ በአክራሪዎች ሊጠለፍ ቻለ? መፍትሔው ምንድን ነው? ምንድን ነው መደረግ ያለበት?

አንደኛ፤ አሁን ያለውን የኦሮሞ እንቅስቃሴ የሚመሩ ወገኖች ሌላውን ማኅበረሰብ መግፋት በአስቸኳይ ማቆም አለባቸው። በተለይም ይሄ የሚያውለበልቡት የኦነግ ባንዲራ በጣም በጣም ከሌላው ማኅብረሰብ ጋር በቀጥታ የሚያጋጫቸው ነው። እኔ በግሌ ይሄንን ሰንደቅ ሳይ በበደኖ ገደል ውስጥ ነፍሰ ጡር እህቶቻችንን ጨምሮ፣ በሕይወት የተወረወሩ ወገኖቻችንን ነው የሚያስታወሰኝ።

ሁለተኛ፤ የኦሮሚያ መሬቶች የኦሮሞዎች ብቻ ሳይሆን የሁሉም ኢትዮጵያውያን መሆኑን መቀበል አለባቸው። ኦሮሚያ የኦሮሞዎች ሳይሆን ኦሮምዎችንም ጨምሮ በውስጡ የሚኖሩ ነዋሪዎቿ ናት። በኦሮሚያ የሚኖሩ ሌሎች ኢትዮጵያውያንን እንደ ኬንያውያን መቁጠር ፀረ-ኦሮሞ፣ ፀረ-ኢትዮጵያዊነት ነው።

ሦስተኛ፤ ሌላውን ማኅበረሰብ አግለው፣ እኛ ብቻ በተናጥል እናሸንፋለን ከሚል የተሳሳተ አመለካከት መላቀቅ አለባቸው። እንደ አዲስ አበባ፣ አዳማ፣ ጂማ፣ ቢሾፍቱ … ያሉ ትላልቅ ከተሞችን ሳይዙ፣ በትላልቅ ከተሞች የሚኖረውን ህዝብ ድጋፍ ሳያገኙ፣ በገጠርና በትናንሽ ከተሞች አሁን እንደሚደረገው እንቅስቃሴዎች ቢያደርጉ እስከየት ድረስ ሊዘልቁ ይችላሉ? ሰላማዊ ዜጎችን በጨካኞቹ የአጋዚ ወታደሮች ከማስጨረስ ውጭ። ይልቅ፣ ብስለትና ጥንቃቄ ባለው መልኩ፣ ሌላውን ማኅበረሰብ በማቀፍ ትግሉን ወደ ትላልቅ ከተሞች ማዞር ይገባል። የታጋዮች ካምፕ በሰፋ መጠን የሚከፈለውም መስዋዕትነት በእጅጉ ይቀንሳል። ለኦሮሞ ወጣቶች በርግጥ የሚያስቡ ከሆነ ይህ የኦሮሞዎች እንቅስቃሴን ሌሎች እንዲቀላቀሉት ማድረግ አለባቸው።

አራተኛ፤ እንቅስቃሴው ሰላማዊ መሆን አለበት። የወታደሮች አስክሬን መጎተት በሀገራችን ያልተለመደ ጸያፍ ተግባር ነው። ንብረቶችን ማቃጠል፣ አጋዚዎችን የበለጠ እንዲገድሉ፣ እንዲያስሩ፣ እንዲያሸብሩ ቀዳዳን መክፈት ነው። አጋዚዎች አሥር ወጣት ይገድላሉ። ለምን ሲባሉ መሬት ላይ ሲጎተት የነበረውን ወታደር ያሳዩና “ይኸው ሰላማዊ ሰዎች ሳይሆን ይሄንን የሚያደረጉ ሽብርተኞች ናቸው። ራሳችንን የመከላከል ግዴታ አለብን” የሚል ምላሽ እንዲሰጡ ይረዳቸዋል።

አሁን የምንመክረው አንድነትን ነው። ዘር መቁጠር ጉዳት አለው ነው እያለን ያለነው። ሀገራችንን ለመበጥበጥና እርስ በርሳችን እንድንፋጅ ለማድረግ ወያኔዎች ያስቀመጡትን “time bomb” እናክሽፍ ነው የምንለው። 95% በመቶ አፋን ኦሮሞ ተናጋሪዎች ባሉበት ቦታ ብቻ የሚነሱ ተቃውሞዎችን በማድረግ ለውጥን ከመጠበቅ፣ በሌሎች የኦሮሚያ አካባቢ ያለውን ሁኔታ መረዳት ይገባል ባይ ነን። አዲስ አበባን ጨመሮ በአራቱ የኦሮሚያ ዞኖች የሚኖረው ህዝብ የኦሮሚያ ክልል አንድ ሦስተኛ ይሆናል። ኢኮኖሚን ደግሞ ከግምት ካስገባን ከ75% በላይ የሚሆነው የኢኮኖሚክ እንቅስቃሴ ያለው ሸዋ ውስጥ ነው። በዚህ አካባቢ ግማሹ አንደኛ ቋንቋው አፋን ኦሮሞ አይደለም። አብዛኛው ነዋሪ የኢትዮጵያ ብሔረተኛ ነው። ይህንን ህዝብ እንደሌለ መቁጠርና መግፋት ያለ ምንም ጥርጥር ለሽንፈት የሚዳርግ ነው። ከስሜት ወጣ ብለን በርጋታ ይታሰብበት እንላለን። የዘር ነገር አያዋጣንም። ኦሮሞ፣ አማራ፣ ትግሬ መባባል አያዋጣንም። እልህ ጥላቻ አያዋጣንም። ለዘመናት ተከባብረን፣ ተዋልደን የኖርን ነን። የሚለያየንን ሳይሆን አንድ ያደረገንን ነገር ማሰቡ ይበጃል ባይ ነን።

ለማጠቃለያ ይሄን እጽፋለሁ። በአጭር ጊዜ ውስጥ መልኩን እየቀየረ ያለው እንቅስቃሴ ለሁሉም የሚበጅ ጥቅም ሊያመጣ በሚችል መልኩ በቶሎ ካልተመራ፣ አቅጣጫው ወደ ቀናው መንገድ ካልተመለሰ፣ በኦነጋውያን እና አክራሪዎች ዘረኛ የጥላቻ ፖለቲካ ሀገሪቷ ወደ ከፋ ቀውስ ውስጥ ነው የምትገባው። ሦስት ነገር ሊሆን ይችላል ብዬ እገምታለሁ፡

ገዢው ፓርቲ እንደለመደው ጭካኔውን አብዝቶ፣ በተናጥል በኦሮሞዎች ላይ ኢሰብዓዊ እርምጃዎችን በመውሰድ ተቃውሞውን በኃይል ይጨፈልቀዋል። ይሄንንም ማድረግ ጀምሯል። ብዙ ዜጎች እየተገደሉ ነው። ልክ እንደጋምቤላ የኦሮሚያ ክልል ሙሉ በሙሉ በነሳሞራ እጅ እንድትወድቅ ልትደረግ ትችላለች። ወታደራዊ ቀጠና ትሆናለች ማለት ነው። እየሆነችም ነው።

ተቃውሞው አይሎ፣ በአርሲ፣ በወለጋ፣ በሐረርጌ ብዙ ቦታዎች የኦህደዴን አስተዳደር በመገልበጥ፣ የአጋዚ ወታደሮች እንዳይንቀሳቀሱ መንገዶችን በመዝጋት፣ ብዙ የኦሮሚያ አካባቢዎች ከወያኔዎች ቁጥጥር ውጭ ማድረግ ይቻል ይሆናል። ወያኔዎችም በሁሉም ኦሮሚያ ሕግና ሥርዓት ለማስጠበቅ አቅም ሊያጡ ይችላል። በሌላ በኩል በወለጋ፣ በአንዳንድ የአርሲ ቦታዎች በሐረርጌ ያለው እንቅስቃሴ በሁሉም ኦሮሚያ ድጋፍ ስለሌለው፣ ተቃዋሚዎች ሁሉንም ኦሮሚያ ሊቆጣጠሩ አይችሉም። በተለይም ትልልቅ ከተሞች ባሉበት ቦታዎች። ስለዚህ የተወሰኑ ቦታዎች በተቃዋሚዎች፣ የተወሰኑ በአገዛዙ ቁጥጥር ስር ሆነው ይቀጥላሉ። ይሄ ደግሞ በአጭሩ ሲሪያና ሊቢያ ተኮነ ማለት ነው።

ወያኔዎች ነገሩን መቆጣጠር ሲያቅታቸው አዲስ አበባን ለቀው ወደ ትግራይ ይሄዳሉ። ያኔ “ፀረ-አማርኛ” እና የነርሱን አባባል ልዋስና “ፀረ-አቢሲኒያ” ዘመቻዎች ይጠናከራሉ። ላለፉት 25 ዓመታት በብዙ የኦሮሚያ ግዛቶች ሲስተማቲክ በሆነ መንገድ የዘር-ማጽዳት ሥራ እንደተሠራው፣ ከዚህ በፊትም በጭክኔ የሌሎች ማኅበረሰብ አባላት እንደተገደሉ፣ እንደተጨፈጨፉ (በደኖ፣ አርባ ጉጉ፣ አመያ፣ … ይመስክሩ)፣ የዘር ፖለቲካ መጥፎ ነገር ነውና፣ ያኔ የነበረው የዘር ፖለቲካ አሁንም እስካለ ድረስ፣ ያኔ የተከሰተው አሁንም የማይከሰትበት ምክንያት አይኖርም። በዚህ ሂደት እነርሱ አዲስ አበባን እና ሙሉ ሸዋን ከአማርኛ የጸዳ ለማድረግ ሲሞክሩ፣ ሌላው እሺ ስለማይላቸው፣ የዘር መተላለቅ ይከሰታል።

በዚህም ሆነ በዚያ አማራጩ በጣም የከፋ ነው የሚሆነው። ኦነጋውያን የሚያራምዱት የዘር ፖለቲካ ኦሮሞውን አይጠቅምም። ኦሮሞውን ከሌላው ለመለየት የሚደረግ ፖለቲካ ኦሮሞውን አይጠቅምም። ኦሮሞው ከሌላው ጋር እንዲጋጭ፣ በሌሎችም ማኅበረሰቦች በጥራጥሬ በፍርሃት እንዲታይ መደረጉ ኦሮሞውን አይጠቅምም። ኦሮሞው ያመረተውን መሸጥ አለበት። የኦሮሚያ ከተሞች እንዲያድጉ ንግድም ቱሪዝም ያስፈልጋቸዋል። ተነጥሎ መቀመጥ፣ ሌላውን መግፋት፣ በርን በሌላው ላይ መዝጋት፣ ትልቅ ኪሳራ ነው። እነ ነቀምቴ፣ እነ አምቦ፣ ከነአዋሳ ይማሩ እላለሁ።

(ከዚህ በታች የምታዩት ፎቶ ምን ያህል በኦሮሚያ ያለው እንቅስቃሴ በአክራሪዎች፣ በኦነጋውያን እንደተጠለፈ የሚያሳይ ነው)

የምታዩት ፎቶ ምን ያህል በኦሮሚያ ያለው እንቅስቃሴ በአክራሪዎች፣ በኦነጋውያን እንደተጠለፈ የሚያሳይ ነው

አዲስ ቪዲዮ

ዜና እና ፖለቲካ

ኪነ-ጥበብ

ቪዲዮ

መጻሕፍት

ስለእኛ

ይከተሉን!