Jawar Mohammedታፈሰ ወርቁ

“ወያኔ አንድ ታንክ ከመግዛት፣ በ10 ሚሊዩን ዶላር አንድ ከፋፋይ አክቲቪስት መግዛት ትመርጣለች” መስፍን ፈይሳ ሮቢ

ጋዜጠኛ ምናላቸው ስማቸው በ“አፈርሳታ” ዝግጅቱ ጃዋርን አቅርቦ አነጋግሮት ነበር። ለጃዋር የቀረበለት አንዱ ጥይቄ “... የግንቦት ሰባት እና የኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ግንባርን ጥምረት እንዴት አየኸው?” የሚል ነበር። ጃዋር “... ቅን አመለካከት ነው ያላቸው ... ጥሩ ሙከራ እያደረጉ ነው ... ኢንቴንሽናቸው ቅን ነው ...” ብሎ በተናገረው ውስጥ “... በትክክል የተሠራ ግን አይደለም፣ የፖለቲካ ብስለት ያለበት ግን አይደለም” የሚል እና ያልተናገረውንም ነገር (between the lines) ትሰማለህ። ነገሩ “ከኛ ወዲያ ፉጭት አፍ ሟሞጥሞጥ ነው ...” ወይም “... ፖለቲካ ከኔ ወዲያ ላሳር ነው” የሚል ድምጸት አለው።

ጃዋር ሌላም ጥያቄ ቀርቦለት ነበር፤ “... አሁን በዚህ ወቅት በብሔረሰቦች መሃከል ... ችግሩን የጋራ አድርጎ የማየት ነገር ይታያል። ነገር ግን ቀደም ብሎ አንተ ... ለኦሮሞ ህዝብ ችግር በደል ጭቆና ... ትኩረት አድርገህ ነው ስትታገል የነበረው እና ለምን ከሰብዓዊነት አንጻር ... ለምን ጠበብ አድርገህ አየኸው፣ ለምን ከማንነት፣ ከኦሮሞነት መነሳት ፈለግህ ... አሁን ራስህ ብለኸኛል ... ኮንሶ፣ ጋምቤላ ... ተመሳሳይ ጭቆና እየደረሰባቸው ነው፣ ... የኦሮሞን ህዝብ ብቻ “ኮዝ” (cause/ምክንያት) አድርገህ የተነሳኸው ለምንድን ነው?”

ሰብዓዊነትን የሚፈትን ጥያቄ ነው (በሜንጫ አንገት ለሚቆርጥ ሰው የሚመጥን ባይሆንም)

የጃዋር መልስ “... ብዙ ቤቶች በመደዳ አሉ ልበል፣ እና እሳት ተለኮሰ፣ መጀመሪያ የራስህን ቤት እሳት ማጥፋት የመጀመሪያ የሰዎች ሰብዕና ተፈጥሮ ነው ...” ሲል ነበር የመለሰው። ይኼ መልሱ፣ ህወሓት አ.አ. ገብቶ መንግሥት ከመሆኑ አንድ ዓመት በፊት፣ ጎጃም ውስጥ ያገኘሁት አንድ የህወሓት ነፍጥ አንጋች የሰጠኝን መልስ ነበር ያስታወሰኝ።

ጠየቅሁት፦ “ለመሆኑ በኤርትራ ጉዳይ ላይ ያላችሁ አቋም ምንድን ነው?”

የህወሓቱ ነፍጥ አንጋች፦ “... ባልና ሚስት አብረው የሚኖሩት እስከተስማሙ ድረስ ብቻ ነው፤ ካልተስማሙ መፋታት ነው ያለባቸው ...” ነበር ያለኝ (በዚህ አጋጣሚ በኤርትራ እና ኢትዮጵያ ጉዳይ ቁጥር አንድ ተጠያቂው ህወሓት ነው)

የአገርን ጉዳይ ከባልና ሚስት ፍቺ ጉዳይ ጋር እኩል የሚያነጻጽር የፖለቲካ ትንተና ከአንድ የህወሓት ነፍጥ አንጋች መስማት አይገርምም፣ ፖለቲካል ሳይንስ ካጠናው ጃዋር፣ የፖለቲካ ተንታኝ ከሆነው ጃዋር፣ የህዝብ ደህንነት (public safety)፣ የማኅበራዊ ፖለቲካን ጉዳይ እሳት ከማጥፋት ጋር ከማነጻጸር በላይ ይጠበቃል።

ቢያንስ ከተሸከመው “የፖለቲካ ተንታኝ፣ አክቲቪስት፣ የማኅበረሰብ ተመራማሪ ...” ማዕረግ አንጻር ሲታይ፣ ጃዋር የፖለቲካ ድሃ ነው። ወይም እያወቀ በፖለቲካ የደኸየ ሰው ነው። ሲመስለኝ፣ ኢትዮጵያዊያን በተለይም የኦሮሞ ተወላጆች፣ ጃዋርን ሰቅለው ሰቅለው፣ አሁን ማውረጃው ያጠረባቸው ይመስለኛል፣ እየተጋፈጡት ያሉ በርካታ ኢትዮጵያዊያን፣ በተለይም ከኦሮሞ ነገድ አባላት በየቦታው የመውጣታቸው ጉዳይ እንዳለ ሆኖ።

እስኪ አሁን “... ህዝብ እግር ከሆነ፣ የፖለቲካ አመራር ጭንቅላት ከሆነ ... ህዝቡን እግሩም አስረን አንድ ላይ እንዲንቀሳቀስ ነው ያደረግነው ...” የሚባል ትንተና ምን ማለት ነው? እንዲያው ምን የሚሉት የፖለቲካ ትንተና ነው? ለመሆኑስ “ኦሮሞና አማራ ሲርየስሊ መነጋገር አለባቸው ...” ሲል፣ ኢትዮጵያን የሚወክሉት ኦሮሞ እና አማራ ብቻ ናቸው? ደግሞስ አሁን ህዝብ ላይ እየደረሰ ያለውን ግድያ፣ እስራት፣ አፈና፣ የአገር ሀብት ዝርፊያ ... እና ይኼ ሁሉ በዚህ ከቀጠለ እና የህወሓት ዕድሜ ከተራዘመ ሊያስከትል የሚችለውን ምስቅልቅል ለማስቀረት፣ እውነት ይኼን ያህል የፖለቲካ መራቀቅ ያስፈልገዋንል? ... ምንስ አይነት የአማራ እና የኦሮሞ ሲርየስ ንግግር ነው የሚያስፈልገው? ምን አይነት ውይይት ነው የሚያስፈልገው? ቢያንስ እሱ እወክለዋለሁ የሚለው የኦሮሞ ብሔረሰብ ብሔረተኞች የነበሩ እና ኦሮሞን የሚወክሉ አንጋፋ መስራቾች የተሳተፉበት፣ የኦሮሞ ብቻ ሳይሆን የአፋር እና የሲዳማ ህዝቦችን (አማራም በግለሰብ ደረጃም ቢሆን የተወከለበት) ስብሰባ በተደረገ ማግስት “... ኢትዮጵያን እናፈራርሳለን ...” ብሎ የሚፎክር የፖለቲካ ተንታኝ እውነት የፖለቲካ ተንታኝ ነው?

ጃዋር አገር ቤት ውስጥ ህዝብ ከፍተኛ መስዋዕትነት እየከፈለ እና ትግሉ እጅግ በተጧጧፈበት፣ እና በሞቀበት ሰዓት፣ ቀዝቃዛ ውሃ መቸለስን ያውቅበታል። ለህወሓት መተንፈሻ ቦታ መክፈት (ፋታ መስጠት)፣ በእንግሊዝኛ “pent up emotion”ን ማስተንፈስ እንደሚሉት ነው (ይኸን በዝርዝር እና ከነማስረጃዎቹ ይዤ ለመቅረብ እሞክራለሁ)።

ከወር በፊት አፈርሳታ ላይ “... ህወሓት የአማራን ህዝብ አያውቀውም፣ የኦሮሞን ህዝብ አያውቀውም ...” ሲል ምን ማለቱ ነው? ጃዋር እንደ ግለሰብ ኦሮሞን እና አማራን የሚያውቀውን ያህል መንግሥት የሆነው ህወሓት፣ ያገሪቱን ደህንነት፣ ሀብት እና ሠራዊት የያዘው ህወሓት የአማራን እና የኦሮሞን ህዝብ አያውቀውም? ይኼ ለኔ እንቶ ፈንቶ ነው። ደግሞስ “... የአማራ እና ኦሮሞ ህዝብ ከሺ ዓመት በላይ አብሮ የኖረ ህዝብ ነው ... ከማንም በላይ የሚተዋወቀው ደግሞ ሁለቱ ነው ...” ያለን ጃዋር፣ ሁለት ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ለንደን ላይ አማራን፣ ትግሬን፣ ከንባታን ሲዳማውን ... ወዘተ በጥቅሉ ኢትዮጵያን ስለማፈራረስ ይነግረናል። የሚናገራቸውን በሙሉ ላዳመጠ ሰው፣ ምንም አይነት “consistency” እና “integrity” የላቸውም። ጃዋር ለንደን ላይ “ኢትዮጵያን ስለ መበተን” የተናገርው፣ በአራቱ ድርጅቶች የተመሰረተውን፣ እንዲያውም የኦሮሞን ህዝብ የሚወክል ድርጅትም የተሳተፈበት የኢትዮጵያ አገራዊ ንቅናቄ በተመሰረተ ማግስት መሆኑ፣ ለህወሓት ትልቅ ፋታ፣ ለኢትዮጵያዊያን ደግሞ ሞት፣ እልቂት፣ እስራት እና መከራ መራዘም ነው ውጤቱ።

(Photo: New York Daily News) A woman mourns during the funeral of Tesfu Tadese Biru, 32, a construction engineer who died during a stampede after police fired warning shots at an anti-government protest in Bishoftu the day before.የልጃቸው አስከሬን በማዳበሪያ ተጠቅልሎ የተሰጣቸው እና “... የሞተ አይመለስም ... የተበታተኑትን ልጆቼን መልሱልኝ ...” ሲሉ የሚናገሩት የሟች እናት ወ/ሮ ሎሚ ዋቀዮ፤ የሜዲያ አጋጣሚውን ስላገኙ ነው እንጂ፣ ምንም አይነት የስልክም ሆነ ማንኛውም የመገናኛ ብዙኀን መንገዶች ሁሉ ሆን ተብለው በተዘጉበት ሁኔታ፣ እያለቁ፣ እየተሰቃዩ ያሉትን ወጣቶች፣ አንጀታቸው ተቆርጦ በየመንደር እና ገጠሩ ሁሉ እያለቀሱ ያሉ የወ/ሮ ሎሚ አይነት እናቶች በርካታ ናቸው።

አገሪቱ በሙሉ ወደ እስር ቤትነት ተቀይራለች፤ አደባባይ ሳይወጣ እና ለዜና እና ቀባሪ ሳይበቃ በየከተማ እና ገጠሩ እያለቀ ያለውን ህዝብ እግዜር/አላህ ይቁጠረው (መቼም መቁጠር አይሰለቸውም)።

ስለዚህ አሜሪካ እና ለንደን ውስጥ ሆኖ “ኢትዮጵያን እናፈርሳለን ...” ብሎ የሚናገር ሰው እና አገር ቤት ውስጥ እየደረሰ ያለውን እና ለወደፊትም ሊሆን የሚችለውን ግድያ፣ እስራት እና በአጠቃላይ ህወሓት እያደረሰ ያለውን ሽብር፣ ከሁሉም በላይ እያደረሰ ያለውን ማኅበረሰባዊ የሞራል ቀውስ፣ (ለ25 ዓመታት የሆነውንማ በየቀኑ እየሰማን እያየን እየለመድነው ... አለን። አሁን ትላንት ወዲያ በኢሳት የቀረበውን፣ ዶ/ር ካሳሁን በዛብህን እንዴት እንደገድሏቸው እና የዶ/ሩንም ወንድም፣ ዶ/ሩ ራሳቸውን እንደገደሉ አድርጎ ካልተናገረ ምን እንደሚደርስበት በዚህ ቃለ-መጠይቅ ላይ ዛሬ የሰማሁት፣ እንደ ህዝብ “... በአጠቃላይ የኢትዮጵያዊያን ማኅበረሰብ የሞራል መሰረት እንደገደሉት” ነው የምለው እኔ) እንዴት እንደገደሏቸው ለማገናዘብ የማይችል ጃዋር ለኔ የፖለቲካ ተንታኝ አይደለም።

“ሳትፈጨው እኮ እንጀራ አታደርገውም፣ አይደለም እንዴ ...”፣ “ኦሮሞ እና አማራ በመተባበሩ [ህወሓቶች] ... መምቦቅቦቅ አለባቸው ...” ብሎ የሚጠቀምበት ቋንቋ ራሱ የፖለቲካ ተንታኝ ነኝ የሚል ሰው የሚጠቀምበት ቋንቋ አይደለም።

“Discourse analysis” ያጠና ሰው የለንም ይሆን? ጃዋር የሚናገራቸው ነገሮች “ኢንተግሪቲ”፣ እና “ፍሰት” (መፍሰስ) የሌላቸው መሆናቸው፤ (ለምሳሌ ዋሺንግተን ዲሲ ላይ ይመስለኛል “Ethiopia out of Oromia” እላለሁ ብሎ “Oromya out of Ethiopia” ... ብሎ የተናገረው አይነት የንግግር መምታታት) [‘አንድ ሰው ከልቡ፣ በእውነት እና በከፍተኛ ስሜት ተመስጦ genuinely & honestly የሚናገረው ነገር፣ ንግግሩ እንደ ዘይት ይፈሥሳል፣ አይቆራረጥም፣ ቃላትም ሊጠፉበት አይችልም’ የሚል ማንበቤ ትዝ ይለኛል]፤ ጃዋር ባደረጋቸው እጅግ በርካታ ንግግሮች ውስጥ እንዲህ አይነት ንግግሮች በርካታ ናቸው፤ ጃዋር ሲናገር በፊቱ ላይ የምታየው ኢሞሽን፣ ፈገግታው ተጀምሮ የሚያልቅበት ቅጽበት፣ የሰውነቱ እንቅስቃሴ እና የሚያደርጋቸውን ንግግሮች ይዘት እና መቼት (ጊዜ እና ቦታ) ላስተዋለ ሰው፣ የጃዋር ንግግሮች እና አቋሞች እና ሁሉንተና እና ሁኔታው ለ“Discourse analysis” የሚጋብዝ ነው።

ከአፈርሳታ ቃለ መጠይቅ እንደተረዳሁት ከሆነ ጃዋር ሌላ ሥራ ያለው አይመስለኝም።

“ወያኔ አንድ ታንክ ከመግዛት፣ በ10 ሚሊዩን ዶላር አንድ ከፋፋይ አክቲቪስት መግዛት ትመርጣለች” መስፍን ፈይሳ ሮቢ

አዲስ ቪዲዮ

ዜና እና ፖለቲካ

ኪነ-ጥበብ

ቪዲዮ

መጻሕፍት

ስለእኛ

ይከተሉን!