አሊ ጓንጉል

Daniel Kibret. ዲያቆን ዳንኤል ክብረት

ይህ ጽሁፍ ዲያቆን ዳንኤል ክብረት በቅርቡ ‘“ሀገር ማለት ሰው ነው”! እስቲ ሙት በለኝ!’ ሲል ለለቀቀው ጽሁፍ መልስ ነው። ... እስካሁን ድረስ “ሀገር ማለት ሰው ነው” የሚባል ዘፈን መኖሩን ሰምቼም አይቼም አላውቅም። በዚህ ስም የሚጠራ ዘፈን ኖሮ እኔ ያላወቅሁ እንኳን ቢሆንም፣ “ሀገር ማለት ሰው መሆኑን” ሊያስክድ የሚችል አንዳችም ነገር ያለ አይመስለኝም። በዚህ ስም የሚጠራ ዘፈን ጨርሶ ሳይኖር፣ የበድሉ ዋቅጅራን “ሀገር ማለት የኔ ልጅ ... ሰው ነው ...” በሚል ርዕስ የሚታወቀውን ታላቅ ግጥም እንዲሁ “ዘፈን” በማለት ለመተቸት ወይም ለማውረድ ከሆነ ደግሞ፣ ዲያቆኑን የባሰ የታሪክ፣ የኃይማኖት እና ከሁሉም በላይ የስነ-ጽሁፍ ድህነቱን ይናገርበት ይመስለኛል። ምክንያቱም ሀገር ማለት ሰው ነው! ላስረዳ።

“ሀገር ማለት ሰው ነው”። ካለ ሰው፣ ሀገርማ’ ያው ግኡዝ’ኮ ነው፣ እስራኤውላዊያን የሆኑት ሰዎች ናቸው እስራኤል የሚባልን ሀገርን የሠሩት፣ ሀገሩ አይደለም ሰዎቹን የሠራቸው። አብደሃል እንዴ! ያለ ሰው ሀገር ብቻውን ምንድነው? እናም “ሀገር ማለት ሰው ማለት መሆኑን” እስካሁን ካላወቅህ፣ እውነትም እንደምኞትህ መሞት ይሻልሃል - ዳንኤል ሙት! ከጁላይ 4/1776 በፊት አሜሪካ የሚባል ሀገር የለም ነበር። ከዚህም ከዚያም የመጡ እና የተሰባሰቡ እንግሊዞች እና ሌሎቹም ሰዎች፣ ናቸው አሜሪካ የሚባለውን አዲስ ሀገር የሠሩት። አየህ ሀገር ማለት ሰው እንደሆነ?

ሀገር ማለት ሰው ነው፣ ዳንኤል ሙት! ህወሓት የሚባል የሰዎች ስብስብ/ቡድን አዲስ “ትግራይ” የሚባል ትልቅ ሀገር ሲሠራ እያየህ? ዳንኤል ሙት! ራያና ቆቦ የሚባል የትግራይ ግዛት የለም ነበር፣ አገው/ሰቆጣ የሚባል የትግራይ ምድር የለም ነበር። አሁን እነዚህን ጨምሮ ትልቅ ትግራይ የሚባል አዲስ ሀገር ህወሓት በሚባሉ ሰዎች እየተሠራልህ ነው። በሰሜን እና ሰሜን ምስራቅ፣ ራያን እና ሰቆጣን፣ በሰሜን እና በሰሜን ምዕራብ ደግሞ ወልቃይት እና ጠቀዴን ከቦ ይዞ፣ እየገደለ እና እያስገደለ፣ ህወሓት የሚባል የሰዎች ስብስብ፣ ትግራይ የምትባል ትልቅ ሀገር ለመሥራት፣ “ኢትዮጵያ” የምትባለዋን ሀገር እየገደሉ መሆኑን እያየህ፣ “ሀገር ማለት ሰው ማለት መሆኑ” ካልገባህ፣ እውነትም እንዳልከው ብትሞት ይሻልሃል፣ ዳንኤል ሙት!

ደግሞስ “ባድሜ ለምትባል ከጦርነቱ በፊት ብዙው ህዝብ ሰምቷት ለማያውቅ መሬት የተደረገውን ጦርነት የረሳ ሰው ነው ‘ሀገር ማለት ሰው ነው’ የሚል ... በሔግ ፍርድ ቤት የነበረው ክርክርስ የመሬት ክርክር እንጂ የሰው ክርክር ነበር እንዴ? ...” ነው ያልከው? አየህ የዶ/ር በድሉ ዋቅጅራ “ሀገር ማለት ሰው ነው” የሚገባህ፣ ባድሜን ሳይሆን፣ በባድሜ ሰበብ ያለቀው ያ ሁሉ ወጣት የሚታይህ ቢሆን ነበር።

እነዚያን ሱርማዎች አየሃቸው? እንዳንተና እንደኔ ሰዎች የሆኑት ሰዎች፣ እንደ እንሰሳ በገመድ፣ አንገታቸውን እና እጃቸውን፣ እግር ተወርች ታስረው ገጽታቸውን አይተኸዋል? ያ ደሙን በግንባሩ ላይ እያዘራ ... ያለውን የሱርማ ጎረምሳ፣ ፊቱ ላይ ያለውን ተስፋ መቁረጥ አስተውለሃል? “ምነው አንድ መስመር ነፈግሃቸው?” የሚል አጉል ክርክር አልገጥምም - እዚህ አሁን። ግንሳ አንተም እኔም እነሱም አንድ ላይ ሆነን፣ በዶ/ር በድሉ ዋቅጅራ የ“ሀገር ማለት ሰው ነው” የግጥም ይዘት እና ቅኝት፣ ሰብዓዊነትን አስቀድመን፣ ለሁሉም እኩል የሆነች ሀገርን መሥራት እና ለትውልድ ማቆየት ግን እንችላለን። ምክንያቱም “ሀገር ማለት ሰው ነው”፣ ዲያቆን ሙት!

የጥንቶቹን ኢትዮጵያዊያን የባህረ-ነጋሽ ኗሪዎችን፣ ጣሊያን እና እንግሊዝ የሚባሉ የሰዎች ስብስብ፣ “ኤርትራ” የሚባል ስም ሰጥተው፤ ከዚያም “ህወሓት” በሚባሉ ሌሎች የሰዎች ስብስብ አስፈጻሚነት፣ የአሁኗን “ኤርትራ” ሲሠሩ እያየህ? እናም መለስ ዜናዊ ይሉ ገልቱ ሰው “ዓይናቸው አላማረኝም ብዬ ካገር ማስወጣት እችላለሁ” በሚል ኢሰብዓዊነት፣ ሕጻን አሮጊት ሳይቀር ከገዛ ሀገራቸው ላይ አስነስቶ በግፍ በረሃ ላይ ወስዶ ሲጥላቸው፣ እና “ሲፈልጉ ግመላቸውን ያጠጡበት” በሚል የመኃይም ፈሊጥ፣ ሀገሪቱን ወደብ አልባ አድርጓት (ለመሆኑ ለረሃብተኛው ህዝብ የተላከው ስንዴ የት ደረሰ አሁን?) እያየህ? እናም “ኤርትራ” የምትባል አንዲት አዲስ ሀገር ተሠርታ፣ እንደገና እኒሁ ሰዎች ሀገራቸው በሆነችው ኢትዮጵያ ውስጥ፣ የገዛ ሀገራቸው “ስደተኞች” ተብለው ሲጠሩ እያየህ “ሀገር ማለት ሰው ... መሆኑ” ካልገባህ፣ ዳንኤል ሙት! ብትሞት ይሻልሃል - እንደተመኘኸው። ምክንያቱም ሀገር ማለት ምን እንደሆነ ገና አልገባህም። ሀገር ማለት ሰው ነው፣ ዳንኤል ሙት!

ሰዎች የሆኑት አባት፣ አያት ቅማያቶችህ ናቸው ከአድዋ እስከ መተማ ዘምተው፣ ሰዎቹ አርበኞች የጥንቶቹ ናቸው ቆስለው፣ ደምተው፣ ሞተው እና ገድለው “ኢትዮጵያ” የምትባለውን ሀገር ያስረከቡህ፣ ሰዎች የሆኑት አያት ቅማያቶችህ ናቸው። ሀገርማ’ ግኡዝ ነው። በነጻነት ይህን ያህል ዘመናት የኖርክበትን ሀገር ‘ሀገር” አድርገው ያቆዩልህ ሰዎች ናቸው፣ ዳንኤል ሙት! ስለዚህ ሀገር ማለት ሰው ነው፣ የእንቁላል እና የጫጩቷን አይነት የ“ማን ቀደመ” እንቆቅልሽ እንኳን የለበትም። የታሪክ፣ የኃይማኖት፣ የስነ-ጽሁፍም ድህነት አለበት ይኼ ጽሁፍህ ዳንኤል፤ እናም ብትሞት ይሻልሃል፣ ዳንኤል ሙት!

የዶ/ር በድሉ ዋቅጅራ “ሀገር ማለት የኔ ልጅ ... ሰው ነው” ግጥም፣ ምናልባትም የአንድነታችን መሰረት የሚሆን፣ ከዚያም ባለፈ የ“ዓለም አቀፍ ሰብዓዊነት” ይዘት ያለው ግጥም ይመስለኛል። እንዲህ “ዘፈን” ብለህ እንደ ባዶ ጩኸት የምታየው እና በደረጃም የምታወርደው ግጥም አልነበረም። በእውነት አንድን ስነ-ጽሁፍ ተችተህ ከመጻፍህ በፊት አንብብ፣ አለዚያ እንደተመኘኸው መሞት ይሻልሃል፣ ዲያቆን ሙት!

አሊ ጓንጉል

የዲያቆን ዳንኤል ክብረትን “ሀገር ማለት ሰው ነው”፤ እስኪ ሙት በለኝ! የሚለውን ጽሁፍ ለማንበብ እዚህ ይጫኑ! 

የዶ/ር በድሉ ዋቅጅራን “ሀገር ማለት የኔ ልጅ” የተሰኘውን ግጥም ለማንበብ እዚህ ይጫኑ! 

አዲስ ቪዲዮ

ዜና እና ፖለቲካ

ኪነ-ጥበብ

ቪዲዮ

መጻሕፍት

ስለእኛ

ይከተሉን!