የመጽሐፉ ርዕስ - የአሲምባ ፍቅር
ደራሲ- ካህሳይ አብር (አማኑኤል)
ትችት (ሐተታ) - ሽፈራው
"ማን ያውራ የነበረ" እንዲሉ "ለቀባሪ አረዱት" እንዳይሆን፤ ለስራ ጉዳይ ወደ ኮሎራዶ (ዴንቨር) በሄድኩበት ጊዜ አማኑኤል ማንጁስ ዴንቨር መኖሩን ሰምቼ ስለነበር ስልክ ደወልኩለት። በአንድ የኢትዮጵያ ሬስቶራንት ተቀጣጥረን ለመ መሪያ ጊዜ ከ30 አመት በኃላ መሆኑ ነው አማኑኤል ጋር ተገንኘን። ለረጅም ጊዜ በዝምታ ከተያየን በኃላ አማኑኤል ሽፈራው አልተቀየርክም አለና እንደገና እቅፎ ሳመኝ። አይ አንተስ ብዙ ተቀይረ ል ማንጁስ አይደለህም? ይህ ውፍረት ይህ ቁመት ከየት መጣ አልኩት። አማኑኤል ብዙ መናገር ሳይፈልግ እንባው ጠብ ጠብ ማለት ሲ ምር እኔም ለምን ታለቅሳለህ? ብዙ መከራ ስቃይ ወጥተን በህይወት ለመገናኘት በመብቃታችን የሚያስደስት ነው። ለአምላካችን ምስጋና የሚገባው ነው ብዬ ለማጽናናት ሞከርኩ።

 

"ሽፈራው እንዲህ ተርፈን ትዳር መስርተን ቤተሰብ አፍርተን እንገናኛለን ያለ ማን ነበር?" አለኝ።እኔም አዎ ሰላሳ አመት ሆኖታል በጣም ተአምር ነው በህይዎት መገናኘታችን አልኩት። ምግብ ታዘዘ ነገር ግን ሁለታችንም ምግቡ አልተበላልንም። የሬስቶራንቱ ባለቤት ተደናግጣ ምነው ዎገኖቼ ምግቡ አልጣፈጣችሁም እንዴ አለችን፤ አይ ሁሉም በጣም ጥሩ ነው በሕይዎት መገናኘት ምግብ ያስረሳል አልናት። ዘመዳሞች ናችሁ? ብላ በመገረም ጠየቀችን፤ አይ ከዝምድና የበለጠ የትግል ጓዶች ነን ብዙ መከራ ብዙ ስቃይ ያሳለፍን፤ከብዙ አመታት በኃላ አሁን ነው አይን ለአይን ለመተያየት የበቃነው ብለን አስረዳናት። አይ ወንድሞቼን ፤ እንግዶች እንዲህ ሲሆኑ አይቼ አላውቅም በሉ ብቻችሁን ልተዋችሁ ብላ ወደ ውስጥ ገባች። ሽፍራው፤ ስንት ልጅ አለህ? እንገሌ የት ናቸው? እነ እንትናን አግኝተ ቸው ታውቃለህ እያለ ጥያቄ በጥያቄ አጨናነቀኝ። ዝም ይልና ወዲያው አይ ሽፈራው ያላል። እኔም አይ ማንጁስ እላለሁ። ብዙ በዝርዝር ልናዎራ አልቻልንም በትዝታ ውስጥ ሰምጠን ፤ያ ከሰላሳ አመት በፊት የነበርንበትን የትግሪይ፤ የወሎ፤መንደር ተራራና ሸለቆ ከፊታችን አየተደቀነ ያትዝታ በወሎ የተሰዉት ጓዶች፤በደርግ የተረሸኑት፤በበለሳ፤ በአርባያ የወደቁት ጓዶች፤በውቅሮ በትግራይ የተሰዉት ጓዶች እንደትናንት ዛሬ በአእምሮአችን መመላለስ  መሩ። ትዝ ይልሃል፤ትዝ ይልሃል እንባባል  መር። ወሬያችን ዝብርቅርቅ ያለ ነበር። ለሁሉም እንኳን ለመተያየት በቃን። ወደፊት በሰፊው በስልክ እናወራለን፤ተባብለን እኔም ለምን በጁላይ የእግር ኳሱ ጊዜ አትመጣምና የቀድሞ የኢህአሰ አርበኞች ምሽት ስላለ ብዙ ጓዶችና ጓዲቶች ታገኛለህ። በየአመቱ በጉጉት የምንጠብቀው ምሽት ነው አልኩት። አማኑኤልም እመጣለሁ ብሎኝ በስልክ ግንኝነት ለመቀጠል ተስማምተን ተለያየን።

ከአማኑኤል ጋር ከተገናኘን ከአንድ አመት በኃላ ይመስለኛል አማኑኤል ደውሎ ሽፈራው ኢትዮጵያ ደርሽ መጣሁ። እዛ በነበርኩበት ጊዜ፤በአንድ መጽሄት ላይ የወሎ ኦፕሬሽን ታሪክ ወጥቶ አየሁ። የመጽሄቱን አዘጋጅ አነጋገርኳቸው። እነሱም ታሪኩን በሰፊው መጻፍ ይፈልጋሉ፤በተለይ የአንተን፤የሽፈራው ታሪክ፤አለና አነሳልኝ፤እኔም አይ አሁን እንደዚህ ያለ  ሳብ የለኝም፤ ግን የአሲምባ ታሪክ የወሎ ተጋድሎ ታሪክ መጻፍ፤ መነገር ያለበት ታሪክ ነው አልኩት። ጊዜው ሲደርስ አንጽፈዋለን እንነጋገርበትአለን አልኩት። አማኑኤልም የመጽሐፉ አዘጋጅ በጣም ጠንካራ መሆኑን አስረዳኝ። ለእኔ ግን ብዙ አልመስልህ ስላለኝ አልተቀበልኩትም ነበር።

ከጥቂት ወራት በኃላ አማኑኤል እንደገና ደወለልኝና ወደአገር ቤት መሄድ እንደወሰነ እና በዚህ ጉዞው ወሎ፤ሮቢት፤ዞብል፤ጉራ ወርቄ እንደሚሄድ ነገረኝ። እኔም አብሬው እንድሄድ ጋበዘኝ፤እኔም ጥሩ  ሳብ ነው፤እኔ አገር ቤት ብሄድ ማየት ከምፈልገው ቦታ፤መንደር ዞብል ጉራ ወርቄ ነው። እነዛ ህይዎታችንን ያተረፉትን ባላገሮች ማግኘት የሚቻል ቢሆን አመስግኖ ውለታ መክፈል በተገባ ነበር። ያ እነ አሊጋዝ የወደቁባትን፤ እነተስፋዬ ደሳለኝ እን ደበሳይ፤ እነ ግደይ፤እነ ሃውዝ ተይዘው የተወሰዱበትን መንደር ማየት ምን ያህል መታደል ነው አልኩት። በል ሄደህ ስትመለስ በሰፌው ታወራልኛለህ፤አይዞህ በርታ አልኩት።

አማኔኤል ከኢትዮጵያ እንደተመለሰ ደውሎ በስልክ ስለ ጉዞው በደንብ አጫወተኝ።ጉራ ወርቂ ሂዶ የይመር ንጉሴን ቤተሰቦች እንደተገናኘ ነገረኝ። ከጥቂት ወራት በኋላ እንደገና ደውሎ አሲምባ ታሪክ ለመጻፍ እንደምፈልግ በተለይ የኛን የትግራይ ልጆችን በኢ አሰ (EPRA) ያሳለፍነውን ችግርና ትግል ለመጻፍ እንደሚፈልግ አነሳልኝ እኔም እናነት የትግራይ ከኛ የተለየ ምን ትግል አላችሁ።የተለየ ተራራ አልወጣችሁ የተለየ ረ ብ አላጋጠማችሁ፤የተለየ ጦርነት አላደረጋችሁ፤ አልኩት አይ እናንተ የሚገባችሁ ትግል እይደለም በተለይ በኢ ሰና በቲፒኤፍ(TPLF) መካከል እኛ ብዙ ችግርና ብዙ ትግል ነበረብን አለኝ። አይ እኔ ስለአሲምባ ስለወሎ ጦርነት፤ስለበለሳ፤ስለ ሐይል ሶስት፤ስለ ውቅሮ በደንብ እተባበር ለሁ እና በርታ አልኩት።

ጥቂት ወራቶች አለፉና አማኑኤል እየደወለ ስለጥንቱ ስለዛ የአሲምባ እና ጥያቄዎች እይቀረበ እንወያይ  መርን። ስለ ወሎ ኦፕሬሺን, ስለ  ይል ሶስት, ውቅሮ ኦፕሬሺን ፤ ስለ አሲምባው ፍርድ ቤት፤ ብዙ የ ሳብ ምልልስ አደረግን። አሁንም ብዙ ወራቶች ከአለፉ በኃላ ፤ አማኑኤል ደወለልኝና መጽሐፉ መልክ እየያዘ ነው፤ ብዙ ጓዶች እና እነ ጌራም፤አስማማው፤ ሮባን ደውየ ጠይቄአቸው ብዙ መረጃዎች አግኝቻለሁ፤እስቲ ድላይን የሚያውቅ ሰው ስትሰዋ የነበሩ ካሉ ብቻ ባጠቃላይ ድላይን የሚያውቁ ጓዶች ካሉ ወይም ጓዲቶች ካሉ ፈልገህ ጠይቅልኝ። እኔም እፈልጋለሁ፤ አልኩትና,ለምን ድላይን መረጥክ ብዪ ጠየኩት፤ የአማኑኤል መልስ የነበረው፤ የሴቶች (ጓዲቶች) ትግል በመጽሐፉ ለማስፈር ስለፈለግሁ ነው አለኝ። እኔም አይ ጥሩ ምርጫ ነው ድላይ ከኛ በላይ በቆራጥነት የተጋደለች ፤ በቁምጣና በትጥቅ የወታደራዊ ችሎታዋም በጣም ወደር የለለባት ጓዲት ነበረች። አሟሟቷም በጣም የሚያሳዝን እንደነበረ ሰምቻለሁ አልኩት። ድላይን የሚያውቁ እፈልጋለሁ ብዪ ስልኩ ተዘጋ።

ወራቶች አለፉ፤ ስለ ድላይ የሚያውቅ በተለይ ስትሰዋ የነበረ ማግኘት አልቻልኩም እና አብዛኛዎቹ የጠየኩዋቸው ስለ ዝናዋ ስለ አቋሟ ስለ  ግንነትዋ በዝና የሚያውቁ ነበሩ። አንድ ቀን፤ ቀኑን በትክክል አላውቀውም፤በስልክ ከጥንቱ የአሲምባ ጓዲት ማስረሻ ጋር ስናወራ፤ የአማኑኤል የድላይ ጥያቄ ትዝ አለኝና፤ ስሚ ማስረሻ ድላይ ስትሰዋ ነበርሽ እንዴ? አንድጋር እንደነበራችሁ አውቃለሁ አልኳት። ለምን አሁን ድላይን አነሳሃት እስከ ዛሬ ጠይቀህኝ አታውቅም አለችኝ። አይ ማንጁስ (አማኑኤል) ስለ አሲምባ መጽሐፍ እየጻፈ ነው የጓዲቶችን ታሪክ መጨመር ስለፈለገ የድላይ በጣም ተስማሚ ነው ብለን ስላመንበት ነው። ማስረሻም፤ሽፈራው የድላይ ነገር ሃዘኑ እስከ አሁን አልወጣልኝም፤ ድላይ የተሰዋችው ህይወቷ ያለፈው በእኔ እጅ እንደታቀፍኳት ነው ብላ፤ብቻ ተወው ስለ ድላይ ሲነሳ በጣም ይረብሸኛል አለችኝ። ለመሆኑ አማኑኤል ደግሞ ማን ነው አለችኝ፤ የሚኖረው ኮሎራዶ (ዴንቨር) ነው፤ቀድሞ አብረን በአሲምባ፤ በወሎ፤በበለሳ፤አብረን ነበርን። ብዙ የትግል ታሪክ እንጋራለን አልኳት። አይ እንደዚህ ለኔ ያጫዎትሽኝን ለአማኑኤል ንገሪው፤ ስልክሽን እሰጠዋለሁ ይደውልልሻል አልኳት። ማሽረሻም ስለ ድላይ እንደምትነግረው ተስማማን ። እኔም ወዲያውኑ ስልኩን ዘጋሁና ወደ አማኑኤል ደወልኩ። አማኑኤል ስልኩን አላነሳም ነበር።መልእክት ትቼ ስልኩን ዘጋሁ፤ከጥቂት ሰአታቶች በኃላ አማኑኤል ደወለልኝ። ታዲያስ ሽፈራው አለኝ፤በጣም ጥሩ ዜና አለኝ፤ ማስረሻ፤ድላይ ስትሰዋ አብራ የነበረች እንዲያውም የመጨረሻ ቃሏን የሰማች በእሷ ላይ ህይወቷ እንዳለፈ ፤በደርግ ሚሊሺያ ህይወቷ እንዳለፈ ነግራኛለች አንተም እንደምትደውልላት ነግሬአታለሁ እና ቁጥሯን ልሰጥህ ነው የደወልኩት አልኩት።

አይ ሽፈራው እኔ እኮ ረስተውሃል ብዪ ተስፋ ቆርጨ ነበር አመሰግናለሁ፤መጽሐፉም መልክ እየያዘ ነው። ሰሞኑን እደውላለሁ ብሎ የማስረሻን ስልክ ቁጥር ተቀበለኝ።ከዛም ከሁለት ቀናት በኃላ ከማስረሻ ጋር ብዙ በስልክ እንዳወሩና ብዙ ጠቃሚ መረጃዎችን እንደነገረችው አጫወተኝ። ወራቶች አለፉ አማኑኤል ከደወለ ሰንብቷል። አንድ ቀን አእስታርባክስ (Starbucks) ቁጭ ብለን ፤አብረን የነበርነው የቀድሞ የአሲምባ ጓድ ጋር ስናወራ ስልክ ተደወለለትና " አይ ህጂ ቢዚ አይኮንኩን፤ ምስ ሽፈራው አብ እስታርባክስ አለና"፤ ብሎ ሲነጋገር ጆሮዪ ሰማና አማኑኤል ከሆነ እፈልገዋለሁ አልኩትና ስልኩን ተቀብዪ አነጋገርኩት ፤ ለምን እንደጠፋ፤መጸ ፉ የት ደረሰ ብዪ ጠየኩት። መጽሐፉ አሁን ሪቪው ላይ ነው፤በብዙ ሰዎች እንዳልከው እየታረመ ነው።በቅርቡ እልክልህና ስለ አርእስቱ አስተያየትህን  ሳብህን ትሰጠኛለህ አለ።

ከትንሽ ቀናት በኃላ አማኑኤል በስልኬ ላይ ቴክስት አደረገና ለመጽሐፉ አርእስት እና ምን መልክ እንዲኖረው እንደምፈልግ አስተያየት እንድሰጠው ጠየቀኝ።እኔም The Name to be ASIMBA! ASIMBA! It has to have Asimba Mountain and it has to have RED አልኩት። የታጠቁ ጓዶችና ጓዲት ፎቶ ቢኖርበት በጣም ደስ ይለኛል ብዪ ቴክስት አደረኩለት። አመሰግናለሁ ሽፈራው ስለአደረክልኝ ትብብር፤ በመጽሐፉ በሰፊው የምጠቅሰው ጉዳይ ነው፤መጽሐፉ ለአራሚዎች ተልኳል ከዚያ ወደ ማተሚያ ቤት ይላካል፤እንደደረሰ አሳውቅሃለሁ አለኝ። ከጥቂት ወራት በኃላ ደወለና ቡክ ሳይንኝ(Book Signing) በዲሲ ማድረግ እንደሚፈልግ ገለጸልኝ። እኔም አይ በዲሲ አንድ የኛ የረጅም ጊዜ ጓደኛ አለ አንተን አያውቅህም ግን የጓዶች ነገር (EPRA)ከተነሳበት መተባበር ብቻ አይደለም ሙሉ ጊዜውን አጠፍቶ እንዲሳካ ያደርጋል።ስሙ ሻለቃ ይባላል ቁጥሩን ቴክስት አደረግል ለሁ በሳንኮፋ (SANKOFA Book Store book signing)ቢደረግ ጥሩ ነው ብዪ ቴክስት አደረኩለት። የመጽሐፉ ምረቃ ጁላይ 3 በሳንኮፋ (SANKOFA Book Store) እንደሚደረግ እኔም እንድገኝ፤ሻለቃ ደውሎ ነገረኝ። እኔም ያንን ቀን በመጠባበቅ ላይ እንዳለሁ ቀኑ ደርሶ ልጆቼን ይዤ ወደ ሳንኮፋ አመራሁ። በሳንኮፋ ብዙ የድሮ EPRA አባላት አገኝሁ፤ ተቃቅፈን ተሳስመን እንዴት ነህ እንዴት ነሽ ተባባልን።ከሰላሳ አመት በኃላ ለመ መሪያ ጊዜ ጸዳለን አገኘኋት ጸዳለ ጋር አብረን በአርማጭሆ ሰርተናል። አሁን በፊላደልፊያ እንደምትኖር በጓዶች በኩል ሰምቻለሁ ለመ መሪያ ጊዜ በአይን ግን የተያየነው በዚህ የመጽሐፍ ምረቃ ጊዜ ነበር። በርከት ያሉ ጓዶችና ጓዲቶች እንዲሁም ጋዜጠኞች በተገኙበት፤በፕሮፌሰር ሐይሌ ገሪማ የመጽሐፍ ምረቃ ተከፈተ። ስነስርአቱን የሚመራው ጌራ ነበር። ጌራ ከኢህአሰ የመ መሪያ አመራር አባላቶች አንዱ የነበረው አማኑኤልን በደንንብ አድርጎ በትንተና ከአስተዋወቀ በኃላ፤አማኑኤል (ማንጁስ) ለምን መጽሐፉን እንደጻፈ ምን እንዳነሳሳው ጠይቆት አማኑኤል ማስረዳት  መረ። በዚህ ጊዜ ብዙ ጓዶች በትዝታ ተውጠው እኔም ጭምር እስከአሁን ያልወጣው እንባ ከእኔም ዱብዱብ ማለት  መረ። ሁኔታው ከሰላሳ አመት በፊት ጥየው ወደ መጣሁበት ከስደትነት ብረት ወደ ታጠቅንበት ዘመን ስለወሰደን ልቋቋመው የማልችለው ትዝታ፤ናፍቆት ስለወሰደኝ አንድ ነገር ተናግሬ ልውጣ አልኩና ተነሳሁ። ጌራ ንግግሩን ሳይጨር እጄን አውጥቼ ቆም እንዳልኩ ለመናገር ጠየኩ። ጌራም አይ ሽፈራው አንተ የራስህን ታሪክ ብትጽፍ ብዙ ታሪክ እንደሚያበረክት እናውቃለን፤ የአንተን መጽሐፍ በጉጉት እንጠብቃለን ብሎ ንግግሩን ሳይጨርስ ድምጽ ማጉያውን ተቀበልኩት፤ቆም እንዳልኩ፤አማኑኤል ጋር መቼ እንደተገናኘን፤ እኔና አማኑኤል በትግሉ ግዜ አብረን በወሎ በበለሳ በ.........ያሳለፍነዉን ታሪክ በመጥቀስ፤ ይህ መጽሐፍ ያአሲንባነ ፍቅር አነደያዙ በጠላት እጅ ለወደቁና ለተረሸኑ፤ በትግሉ ህይወቱን ለሰጠዉ ያ ትዉልድ ፤ በውቅሮ በማይለሐም፤ በቢዘት፤ በአርባያ ወዘተ ለተሰውት መላ ጓዶችና ጓዲቶች ና ጓዶች፤ ትዉልድ ላየው መከራና ስቃይ፤ ለተከፈለው መስዋትነት መታሰቢያ ይሆናል በማለት መጽሐፉን ደግፌ አዳራሹን ለቅቄ ከልጆቼ ጋር ወደ ኢሰፈኔ (ESFNA EVENT)አመራሁ። በኳስ ሜዳ የህዝቡ ግር ግር፤ በጫጫታው፤ በባንዲራው ድምቀት በጨዋታው፤ በድግሱ፤ በግርግሩ ውስጥ ያ የአሲምባ ትዝታ እየመጣብኝ ቢያስቸግረኝም መጽሐፉ መታተሙ የበለጠ ርካታ ሰጥቶኝ የምዬ አትዮጵያን አረንጉአዴ ብጫ ቀይ አያዉለበልብሁ ቀናቱን አሳልፍሁ ። ከሜሪላንድ ወደ ሂውስተን ስመለስ እስራ ሁለት መጽሐፍ ይዤ መጥቼ ነበርና ሁሌ ስለ አሲምባ ማወቅ ለሚፈልጉ በየቦታው ከእኔ ጋር ለሚከራከሩት ጓደኞቼ ሰጥቻቸው እንዲያነቡት አደረኩ ። ይህ ሁሉ ሲሆን ብዙ ቀናት ሲያልፍ "የአሲንባን ፍቅር" ገና አላነበብኩትም ነበር፤ ነገር ግን እንዲያነቡ የሰጠኃቸው ጓደኖቸ አይ ሽፈራው ታሪክህን ለካ እንዴት እንደነበራችሁ ብለው መተቸት ሲ ምሩ፤ ምንድን ነው የሚያወሩት ብዪ ሳነብ አደርኩ።

የወሎውን ባነበብኩበት ጊዜ የይመር ንጉሴን ሳነብ የእኔም እንባዎች ዱብ ዱብ እያሉ ማልቀስ  መርኩ። በመጨረሻ ገጽ አካባቢ አማኑኤል በቲፒኤልፍ (TPLF) የጥቃት ጦርነት ጊዜ ወደ ቤዝ(ዋና ሰፈር) ውጊያው በተጠጋ ጊዜ በሌሊት ከሁለት ሌሎች የትግራይ ጓዶች ጋር በመሆን የኢ ሰን ጠመንጃ በመያዝ ሰራዊቱን ከድተው ወደ ኤርትራ ስለመግባታቸው ሳነብ እኔ የማውቀው አማኑኤል ሰራዊቱን ከድተው ከሄዱት አንዱ መሆኑን በራሱ ምስክር ስሰማ በጠም ከማዘን አልፌ ደነገጥኩ፤ ከሱ ጹህፍ ስረዳ በጣም ረበሸኝና መጽሐፉን ማንበቡን ትቼ ስለ አሲንባው የመጨረሻ ቀናት ከወያኔ ጋር ያደረግነውን የመጨረሻ ግብግብ ትዝ አለኝ። በወያኔ እጅ የወደቁት የቢዘት ጓዶች፤የአብነት ጓዶች የቀለ ት በወያኔ የተረሸነው የሰብያ ገበ ትዝታ ውስጥ መጥተው በጣም ያበሳጨኝ  መር። በዚህ መጽሐፍ ላይ እንደገለጸው ብዙ የትግራይ ተወላጆች የቲፒኤልኤፍ (TPLF) እና የኢ ሰ (EPRA) ጦርነት በተፋፋመበት ጊዜ ጦርነቱ ወደ ቤዝ (ዋና ሰፈር) በመጣበት ጊዜ ፤በሌሊት ዘብ ወጥተው አምነናቸው እምነት አፍርሰው ከከዱት ጓዶች አንዱ በመሆኑ በጣም እጅጉን አዘንኩ።
በጣም የበለጠ የሚያሳዝነውና የሚያናድደው ለራሱ መክዳት፤ለራሱ ሽሽት ምክኒአቱ የድርጅቱ ማብቃት/መፍረስ ነበር ይለናል። እሱ የትግሉን ሂደት አጢኖ የትግል አስትራቴጂው ግራ ገብቶት የተወሳሰበ የትግል ታክቲክ ሳያምንበት ቀርቶ ድርጅቱ ፈረሰ ተበታተነ ብሎ ርሱን ነጻ ለማውጣት ወደ ኤርትራ እንደሄደ ይነግረናል። ሃቁ ግን ጦርነቱ ቤዝ(ዋና ሰፈር) መቃረብና ጦርነቱን የወያኔ ድል መቀዳት ስለተገነዘቡ፤ ተመካክረው ከትግራይ ጓዶች ጋር በሌሊት ከድቶ መሄድ ነበር።

ክፍል ሁለት
አንባቢ ሆይ : በክፍል አንድ ባጭሩ አንደገለፀሁት ጓድ "አማኑኤል" ጋር በሕብረ ብሔራዊዉ የኢትዮጵያ ህዝባዊዉ አቢዮታዊዉ ሠራዊት (ኢሕአሠ) በወሎ፣ በቤጌምድር እና በትግራይ በብዙ ፈተናና ችግር አብረን ተካፍለናል። ከ30 አመት በኋላም ተገናኝተን ስለ ኢሕአሠ መጽሃፍ ለመጻፍ እንዳሰበ ሲነግረኝ እንደምረዳዉ ቃሌን ሰጥቸ በሰፊው አስተዋጽዖ አድርጌአለሁ ።መጽሐፉ እስኪወጣ ብዙ ጓጉቻለሁ ጠብቄአለሁ።እንደወጣም በተቻለኝ አቅም በብዙ መንገድ ለአንባቢያን እንዲደርስ አድርጌአለሁ። በፌስ ቡኩ(Face book) እና በጉግል(Google) እውነተኛ ታሪክ ሁሉም ሊያነበው የሚገባ በማለት አስተዋውቄአለሁ።ይህን ሁሉ ሳደርግ ግን መጽሃፉን አንብቤ ሳይሆን ታሪኩ አማኑኤል ጋር በስልክ ለብዙ ጊዜ ያወራነዉን ነዉ ከማለት ግምት በመነሳት ነው። ሌላው ቀርቶ መጽሐፉ ከመታተሙ በፊት አማኑኤል ተመልከተው ብሎ ባለመስጠቱ እንኳን ጥርጣሬም አላደረብኝም። በአጠቃላይ በመጽሐፉ መውጣት የተደሰትኩ መሆኔን ስገልጽ፤በታሪኩ ዉስጥ ሆን ብሎ ወይም ታሪኩን ለአንባብያን ለማጣፈጥ የተጻፉትን አንዳንድ ብረዛና የፈጠራ ተረቶች ስመለከት "የአሲምባ ፍቅር" በበረሃና በከተማ፤ተንገላተዉ መስዋትነት ለከፈሉት መታሰቢያ መሆኑ ቀርቶ ፤ ሌላም ተልእኮ ያለው ሆኖ ነው ያገኘሁት ። በኢሕአሠ ውስጥ በነበረበት ጊዜ በትግሉ የነበረውን መማረር ለትግላችን እንቅፋት ለሆነው ለዘር ክፍፍል ችግር ማወደሻና መኩሪያ መሆኑ በጣም አሳዝኖኛል። ኢህአፓ እና ኢሕአሠ ውስጥ በነበሩበት ወቅት የትግሉ መራራነት ከሚችሉት አቅም በላይ ሆኖባቸው ድርጅቱን በመክዳት፤ንብረቱን ይዘው ከኮበለሉ በኋላ በድርጅቱ ላይ ወቀሳ፤ዘለፋ የሚያቀርቡትን በጣም አጥብቄ እቃወማቸዋለሁ። የኢሕአፓ/ኢሕአሠ ታሪክ በኢትዮጵያዊነታቸዉ ሳያወላዱ ከተለያዩ ህብረ-ብሄር በኢትዮጵያዊነታቸው ብቻ ተሰባስበው በመካከላቸው መጠራጠር ሳይኖር ውድ ህይዎታቸውን ለመላዉ ሕዝብ እኩልነት አሳልፈው የሰጡ ትዉልድ ታሪክ ነዉ። የራሳቸውን ድክመት ለመሸፈን ከጠላት ጋር በማበር ኢህአፓ/ኢሕአሠን ሲዘልፉና ሲያንቋሽሹ ስሰማ ወይም የጻፉትን ሳነብ ፤ በከተማዉ፤ በሸለቆዉ፤ በወንዙ ዳር፤ በበረ ዉ፤ በአሸዋዉና በድንጋዩ ስር የወደቁትን ጓዶች ታሪክ ማናናቅ በመሆኑ ያናድደኛል። "የአሲምባ ፍቅርም" በአንድ አካሉ ሌሎችን ለማስደሰት በኢሕአፓ/ኢሕአሠ አሰራር ላይ የሰነዘረው በጣም አሳዝኖኛል። ይህንንም ስል ስህተቶች አልነበሩም ለማለት አይደለም። የአማኑኤልን "የአሲምባ ፍቅር" መጽሐፍ በሚመለከት የኔን የግሌን ትችት በስምንት ነጥቦች በማተኮር አቀርባለሁ።

1ኛ- የወሎ ኦፕሬሽን፤-
የወሎ ኦፕሬሽን በኢህአሠ የትግል ታሪክ ትልቅ ስፍራ የያዘ ነው። ለምን ቢባል መልሱ የኢህአፓ ዓባላት ለትግሉ ያላቸውን ፍቅር በቆራጥነት ውድ ሕይዎታቸውን መስዋት በመክፈል በተግባር የተረጎሙበት በመሆኑ ነው። የኢህአፓ ሰራዊት በጊዜው ከነበረው ከግማሽ በላይ በጠላት እጅ ወድቆ በሰራዊቱ ላይ ትልቅ ጉዳት ደርሶበት ነበር ቢባል ማጋነን አይሆንም። አበው እንደሚሉት "ሰው ያለ ቀኑ አይሞትም" ሆነና ከወሎ ከዘመተው መካከል በተአምር ወይም በእድለኝነት በህይወት ተርፈን፤ ከአርሶ አደሩ ምርኮኝነት ወጥተን በተለያየ መከራና ጥረት በቡድንና በግል ወደ አሲምባ ተጉዘን ኢህአሠን የተቀላቀልነዉ ጓዶች (መገርሳ፣ ፍሱሕ ገብራይ፤ ነጻነት ማንጁስ፣  ማል፣ እቁባይ፣ ገብረመስቀል፣ ወርቁ፣ አማኑኤል(ደራሲዉ)እና እኔ (ሽፈራዉ) ነበርን። ስለወሎ ኦፕሬሽን አማኑኤልና እኔ ቀደም ብሎ በታተመ መጽሐፍ አጠቃላይ የዐይን ምስክር ቃል ብንሰጥም(ኢሕአሠ ፀሐፊ አስማማው ወይንም አያ ቫረው ገጽ 89-100) አሁን በህይዎት የቀረነዉ ከ5 በላይ ያልሆን ጓዶች ራሱን የቻለ የግል ታሪክ ስላለን  ቁን ለወደፊት ትዉልድ በጽሁፍ የማስቀመጥ ሃላፊነት እንዳለብን እገነዘባለሁ ። ይህ አማኑኤል በወቅቱ የከፈለዉን መከራና ስቃይ ለማሳነስ ሳይሆን ፣በአገር ዉስጥም ይሁን በስደት ተበታትኖ የሚኖረዉ "ያትዉልድ" ቢችል በራሱ ፤ ካልሆነም እዉነትን ለጥቅም ሳይለውጡ፤  ቅን ሳይበርዙ ለትዉልድ ለማቅረብ ከሚሹ ደራሲያንና መጽሐፍ አቀነባባሪዎች ጋር በመተባበር የሚጻፍ ማስታወሻዎች እንዲቀርቡ ማድረግ ለታሪክ ይጠቅማል ብየ ስለማምን የቀረነው እንድናስብበት እግር መንገዴን አሳስባለሁ። አማኑኤል "አሲምባ ፍቅር" ስለወሎዉ ኦፐሬሽን አብዛኛዉን ዋና ዋና ሁኔታወች በትክክል ቢአቀርባቸዉም ፣ያ የሰኔ 27, 1968 በወሎ ጉራ ወርቄ በተባለዉ ቦታ ፤ አንተ ለኔ እኔ ለአንተ እያሉ ጉዶች መከራና ፍዳን የከፈሉበት ፤ ንጹህ ደም የፈሰሰበትና ህይዎት የጠፋበት ነዉና አንዳንድ ቅንባሬወችን ለማረም እሞክራለሁ።

ሀ፤- በጉራ ወርቄ በተደረገው የመጨረሻ ፍልሚያ፤አማኑኤል,(አሲምባ ፍቅር ገጽ 127)አሊጋዝ ሲሞት እንዳየ እና አንደነበረ ገልጿል፤ የአሊጋዝ አሟሟት ግን በመጽሃፉ እንደቀረበዉ እንዳልነበር ጓድ አማኑኤል ይዘነጋዋል ብየ አልጠራጠርም። ሰኔ 26 ቃሊም ላይ ከደርግ ሰራዊትና አርሶ አደሮች ተከበን ሙሉ ቀን ባደረግነዉ ጦርነት ተዳክመን፤አብዛኛዉ ጥይት ስለጨረሰ አማራጩ ማፈግፈግ በመሆኑ ወደ አፋር በረሃ ለመጓዝ የአስመራን መንገድ አቋርጠን ዞብል ገባን። ፤ብዙ ድካምና ረሃብ ስለነበረ አንድ መንደር አደረን ፤በጧት ወደ ምስራቅ ወሎ ጉዞ ስን ምር የጥሪ ጡርምባ ሰማን፣የአርሶ አደሩ ጦር(ሚሊሺያ) ከኃላ ሲከተሉን አየን፤አኛም ጥሩ ወታደራዊ ቦታ ለመያዝ በፍጥነት መንቀሳቀስ  መርን። በወቅቱ ሰራዊቱ በሦስት ተከፍሎ ነበር፤ አሊጋዝ እኔ የነበርኩት ቡድን ዉስጥ ነበር ። አማኑኤል ግን ከእኛ ጋር አልነበረም። አርሶ አደሮቹን የሶሪያ ጦር፤የአረብ ጦር፤መጣብህ አያሉ ሲያስተባብሩት ሰምተን ከአርሶ አደሩ ጋር በተለይ ከሽማግሌዎች ጋር ለመደራደር ተስማምተን እኛ ከነበርንበት ጋንታ ውስጥ ሦስታችን የወሎ ልጆች (አሊጋዝ፣ወርቁና እኔ)ወደ አንዲት ኮረብታ ላይ አመራን።በዚህ ጊዜ ጃንሆይ ( ማል)መማረኩንና በአርሶ አደሮቹ እጅ መውደቁን ሰማን፤ ከአራት የአርሶ አደር ሽማግሌዎች ጋር ለውይይት ቁጭ አልን።በአቅሪአባችን ግን ተኩሱ ተፋፍሟል ። እኛ የናንተው ልጆች ነን፣ እገሌን እናውቀዋለን እገሌ ጋር ዝምድና አለን፤በማለት አንዳንድ የታወቁ የወሎ ሰዎችን ስም መወርወር  መርን። እነርሱም በጣም ተገርመው እያዳመጡን እየተወያየን እንዳለን ጠመንጃ የያዙ ሦስት አርሶ አደሮች በድንገት መጥተዉ ተኩስ ከፈቱብን።አሊጋዝ ተመታ የእርሱን ብረት ለመንጠቅ የቀረበው አርሶ አደር ጋር ተናንቀው መሬት ላይ ይንከባለሉ  መር። እኔና ወርቁ ተኩስ ከፍተን ሁለት አርሶ አደሮች ተመተው ወደቁ።ወርቁም እግሩ ላይ ተመታ ፣ አሊጋዝ ወዲያው ህይወቱ አለፈች ፣ አርሶ አደሮቹ ጠመንጃዉን ዘርፈዉ ተበታትነው ከኛ አካባቢ ለጊዜዉ ጠፉ ።
የወርቁ መመታት በጣም አሳሰቦን ደሙን ለማቆም ወደ አንድ ሸለቆ ውስጥ ገባን።በዚህ ጊዜ ተከበናል፤ወርቁ የተመታውን እግሩን በኩሽክ(ከምንታጠቀው አቡ ዲ ቁራጭ በመቅደድ) ደሙን ለማቆም አሰርነው። በአካባቢዉ ተኩስ ቁሟል፤ አብዛኛወቹ ጓዶች መያዛቸዉን በመግለጽ እጅ ስጡ እያሉ የከበቡን አርሶ አደሮች ይለፈልፋሉ፤ እኔና ወርቁ ብቻ እንደቀረን ያስታውቃል። እኛም እጅ ሰጥተን የደርግ መጫወቻ ከምንሆን እራሳችንን እንግደል ብለን ወሰን።የወርቁ ክላሽን ኮፍ በጥይት ተመቶ ስለነበር አልከፈትም አለን። ለማንኛውም ለሁለታችን በቂ ጥይት እንዳለ ለማረጋገጥ ጠመንጃየን ስከፍተው የቀረኝ አንድ ጥይት ብቻ ነበር። አንተን ገድየ እኔ በምን ልሞት ነው በማለት ወርቁን ጥያቄ አቀረብኩለት፤ ሌላ አማራጭ እንደሌለ በማወቅ በል እጃችን እንስጥ ተባብለን ተስማማንተ እጅ ሰጠን። አማኑኤል (አሲምባ ፍቅር በገጽ 127 እና 142) አሊጋዝ ሲሞት አየሁ የሚለው የመጽሐፉ አቀነባባሪዎች በስህተት ወይም ለቅመም የጨመሩት ካልሆነ በስተቀር የ"አሲንባ ፍቅር"ን ላነበበና የጓድ አማኑኤልን የማስታወስ አእምሮ ችሎታ ላደነቅነዉ በወቅቱ በነበረዉ ሁኔታ አንድ ጓድ ሁለት ቦታ ሊሆን እንደማይችል ያዉቃልና፣ የታሪኩን ስህተት ማረም ይገባል ።

ለ፤- ኢህአፓ የወሎውን ዘመቻ ውድቀት ደብቆ ከስህተቱ ለመማር ወይም  ላፊነት ለመውሰድ አልፈለገም(አሲንባ ፍቅር ገጽ 169)። ይህ ኢህአፓን ለመወን ል ታስቦ በመጽሃፉ አዘጋጂወች የተወረወረ ካልሆነ በስተቀር ፣ ጒድ አማኑኤል ያምንበታል ብየ የማልቀበለዉ ስህተት ነዉ። ከአርሶ አደሮቹ እጅ ወጥተን ወልድያ ከተማ በአንድ የድርጅት አባል ቤት ወርቁ ህክምና በሚያገኝበት ጊዜ ተገናኝተን የወሎ የፓርቲው አመራር እኛን አነጋግሮን ስለ ኦፕሬሽኑ አጠቃላይ ድክመት፤ያለመሳካቱን ዋና ዋና ምክንያቶች አስመልክቶ  ሳባችንን አቅርበናል።፣ የሰጠነዉ አስራ አራት ገጽ የሚሆን ዝርዝር ዘገባም የኢህአፓ የመ መሪያ ኮንግረስ ላይ እንደቀረበና እንደተወያዩበት ከነበሩት (በደብተራው) ተገልጾልናል። የወሎዉን እንቅስቃሴና አጠቃላይ ጉዳትና ድክመት በፓርቲዉ አራተኛዉ ፐሌኔም የተጻፈዉን የትግል የግምገማ ሪፖርት አላየዉም??

ጓድ አማኑኤል አሲምባ እንደተመለስንም እኔና ወርቁ ከከተማ አዲስ ለሚመጡት በሰንገደ ማሰልጠኛ ጣቢያ ለሚሰለጥኑ ጓዶች በአጠቃላይ የወሎን ኦፕሬሽን ጥንካሬ፤ውድቀት፤እያነሳን እንድንወያይ አመራሩ አድርጎ እንደነበረ ያዉቃል። እኔና ወርቁም እኛ የመሰለንን ስህተቶች በመጠቆም ለወደቀቱና ለተሰዉት ጓዶች አመራሩ ተጠያቂ እንደሆነ በመግለጽ ያለምንም ተጽእኖ መናገር መወያየት ችለናል።

2ኛ፤- ስለ ውቅሮ ኦፕሬሽን
የውቅሮ ኦፕሬሽን ወጣቱ(ማንጁስ) አማኑኤል "በአሲምባ ፍቅር" እራሱን ለአንባብያን እንዳቀረበው ፍጹም የተጋነነ የግል  ብዱነት ሚና ሳነብ በመገረም ብቻ ሳይሆን ፤ ፀሃፊዉ ወይም የታሪኩ አቀነባባሪዎቹ ያደረጉት  ቁን የሳተ ብረዛ አሳዝኖኛል ። ከከተማ የወጣው ጥናት የኛን መምጣት ጠላት አውቆ ተጠናክሮ እንደሚጠብቀን እያወቅን ሚስጥር ነው ስለተባለ ሳንናገር ዝም ብለን ገባን የሚለን(የአሲምባ ፍቅር ገጽ 338)ፍጹም  ሰት እውነት ከሆነም እሱም እያወቀ ዝም ብሎ መግባቱ በጣም አጠያያቂ ነው። በዉቅሮዉ ጦርነት ፤ ራሳቸዉን ከጓዶች አስቀድመዉ ከጠላት መ ል ገብተዉ በጨበጣ ዉጊያ አያሌ የ ይልና የጋንታ መሪዎች በአርአያነት ህይወታቸዉን አስቀድመዉ የሰጡበት፤ የብዙ ህብረ-ብሄረሰብ  ግና ጓዶች ህይወት የተከፈለበት ዋናዉ ምክንያት ጓድ አማኑኤል እንደሚወነጅለው አደጋዉ ታዉቆ "ሚስጥር" ስለተሸሸገ ሳይሆን ፣ለኦፐሬሽኑ የተደረገዉ ጥናት የተምታታና ትክክለኛ አለመሆኑን ጓዶች የተገነዘቡት ግንቡን ጥሰዉ ከጠላት ጋር ሲቀላቀሉ ነበር።

በውቅሮ ኦፕሬሽን ከባድ መሳሪያ (RPG)ለመተኮስ ከተመደቡት አንዱ እኔ ነበርኩ፣በምድቤም በህብስቱ ከሚመራው አጥቂ ምድብ ነበርኩ። አማኑኤል ከየት እንዳመጣው እንጃ (የአሲምባ ፍቅር ገጽ 343) ሁለት ባዙቃ ብቻ እንዲተኮስ ነው የተፈቀደላቸው ብሏል። እኛ ግን አራት እንደተኮስን አስታውሳለሁ። የመ መሪያው ባዙቃ ካምፑ ላይ ወደቀ። ። ሁለተኛው የዘቡን ግንብ አፍርሶት ስለነበረ ሦስትና አራት አከታትለን ተኮስን። ተኩሱም የተከፈተው በከባድ መሳሪያ ነበር፣ በኃላ በህብስቱና በወርቁ ትእዛዝ ከባድ መሳሪያ አቁሙ እኛ ልንገባ ነው ተብሎ መተኮሱን አቁመናል። አማኑኤል ከኛ ጋር አልነበረም። አማኑኤል ተከለልኩበት የሚለው ቤት በቦታዉ ያልነበረ፣ በሳትተቃጠለ የሚለው መከላከያ በአእምሮ የተፈጠረ ሲሆን፥ በዛ የተኩስ ማእበል የጠይት ሩምታ ውስጥ ጓዲት ድላይ መጥታ "አማኑኤል" "አማኑኤል" እያለች ፈለገችኝ የሚለው የድርሰት ማጣፈጫ ድራማ፥እንኩዋንስ በቦታዉ ለነበረ ፤ የጦርነትን ትርጉምን ባፈ ታሪክ ለሰማም ሳያስገርም አይቀርም ።

የጓድ ያእብዮን መሰዋት እንዳወቅን ሬሳዉን አውጥተን ለማሸሽት ሞከርን፤የጠላት ኀይል ተጠናክሮ ጊዜውም ሊነጋጋ ስለሆነ ምን እናድርገው አንገቱን ቆርጠን እንሂድ መልኩን እንቀይረው በመባባል እያለን፤ጠላት ደርግ) ከካምፑ ወጥቶ በእግሩ ወደእኛ መምጣት ስለ መረ ያእብዮን ከአንድ እርሸ ቆፍር ቆፍር አድርገን አፈር አልብስነው ወደ አዶቢ ተራራ አፈገፈግን። ኣማኑኤል እንደሚለው ለእያብዮ አልተለቀሰለትም መዝሙርም አልተዘመረለትም። የውቅሮ ጦርነት እንደነ ህብስቱ ያሉት  ግኖች በጠላት ካምፕ ዘሎ በመግባት የጠላትን መሳሪያ ቀምተዉ አፈሙዙን በጠላት ላይ እንዳዞሩ የተፋለሙበት፤ ብዙ ጓዶች ከጠላት ጋር ጉሮሮ ለጉሮሮ ተናንቀዉ እጅ በእጅ እየተዋጉ በኢትዮጵያዊነታቸዉ ኮርተዉ በ ግንነት የተሰዉበት ጦርነት እንጅ ፤ አማኑኤል እንደሚለው የእሱና የጥቂቶች  ብዱ ሥራ የታየበት ጦርነት አልነበረም።

የውቅሮን ጦርነት በበላይ የመሩት ሁለት አመራሮች በህይወት እዚህ አሜሪካ አገር አሉ። በ"አሲምባ ፍቅር" የተጻፈዉን እንደሰሙና ፥ በተለይም የወቅቱን ሁኔታና የተከፈለዉን ታላቅ የጓዶች መስዋእትነት በአይኑ ከአየ ጓድ የተነገረ መሆኑን ሲሰሙ በጣም እንዳሳዘናቸው ገልጸውልኛል። የራሳቸውን መልስም ያቀርባሉ ብየ እምናለሁ።

3ኛ፤-በአጠቃላይ የኢ ሰን አመራር በሚመለከት፤
አማኑኤል ("ማንጁስ") በወጣት እድሜዉ ኢሕአሠን መቀላቀሉና ፤ ከጠባብ ከልሉ ይልቅ ህይወታቸዉን ለመላ ኢትዮጵያዉያን ጭቁን ሕዝብ መስዋእት ለመክፈል ቆርጠዉ ከወጡት ጒዶች ጋር ጎን ቀደም ብሎ ተሰልፎ ፤ የተከፈለዉን አብይ መስዋእትነት ያየ፤ የትግሉን ዉጣ ዉረድና አያሌ መከራ አብሮ የተካፈለ ፤ በጓዶች መካከል በነበረዉ እኔ ለአንተ ፤ እኛ ለኛ የህይወት ፏፏቴ፤ የትግሉን ስርአት፤ የሠራዊቱን ስነምግባር እየቀሰመ ያደገ ሲሆን፤ አብይ መስዋእትነትን የከፈለበትን የትዉልድ ታሪክ ለማሳነስ የኢሕአሠን ሰራዊት ዲስፕሊን የሌለዉ የነጭ ሰራዊት አስመስሎ ለማቅረብ በመጽሐፉ ዉስጥ የተጠቀሱት አንዳንድ ተግባራት በወቅቱ የነበረዉን የኢሕአሠን የአሰራር መላ ሁኔታ የማያንፀባርቅ መሆኑን ለመጠቆም ጥቂት መጥቀስ አስፈላጊ ይመስለኛል ። የመፅሐፉ አዘጋጆች ለቅመም የጨመሩት ቢሆንም አያስገርምም።

ለምሳሌ

  1. አማኑኤል በተደጋጋሚ ለኢሕአሠ አመራሮች በወታደራዊ ስነስርአት አነጋገርኳቸው የሚለው ፍጹም ከኢሐአሠ አሰራር፤ባህልና ልምድ ያልነበረ ነው። ትግራይን ለቀን ከወጣን በኃላ በኤርትራ በረ  በሸምሸሚያ ቁጭ ብለን ስራ በፈታንበት ጊዜ የሠራዊቱ ሞራል እንዳይወድቅ ለማዝናናትና ግዜን ለማሳለፍ በግልና በቡድን በዙ ነገሮች ተሰርተዋል። ቲያትሮች ተቀናጅተዋል፤ ስነፅሁፎች ተደርሰዋል፤ አረንጒዴ ቅጠሎችም የጒዶችን ስም እየተጎናጸፉ እየተቀቀሉ ተበልተዋል። የአየር ወለድ ጓዶች ኢሕአሠን በፈቃዳቸዉ የተቀላቀሉና የኢሓፓንና የሠራዊቱን መላ አላማ ተቀብለዉ በዉጊያ ስልት በአርአያነት  ግንነታቸዉን ያስመሰከሩ፤ ታላቅ መስዋእትነትን የከፈሉ ታሪክ ወደፊት የማይረሳቸዉ ጓዶች ናቸዉ። የአየር ወለድ ጓዶች ሰራዊቱን ለማዝናናትም በተደረገዉ ጥረት የተጫወቱትን ታላቅ ሚና በቦታዉ ለነበረ ማንም ጓድ በግልጽ የታየ ነበር። ለምሳሌም ለመጥቀስ አየርወለዱ ጓድ ተኮላ ከጓድ ከሰተ ጋር ቲያትሩን ሲመሩ፤ ለሰራዊቱ ቲያትር እንዲያዘጋጁም ያበረታታቸዉ ጓድ አበ  (ኮለኔል አለመየሁ) ነበር (ኢሕአሠ ፀሐፊ አስማማው ወይንም አያ ቫረው ገጽ 266)። የአየር ወለድ ጓዶችም በፈቃደኛነት ስለ ሰልፉ ስንስርአት፤ስለሰላምታ አሰጣጥ ያሰለጥኑን ነበር። ስልጠናዉ የጊዜ ማሳለፊያ እንጅ ለአመራሩ ሰላምታ ለመጠቅሞ አልነበረም። አማኑኤል አብዛኛዉን አስተዋጽኦ "የሰላምታ ስልጠና" በየጊዜው የጠቀሰው፤ ለመጽሐፉ ማጣፈጫ ይሆን ተብሎ ይሆን ወይስ በቀዩ ሰራዊት የነጭ ሰራዊት ተግባር ያከናውናሉ በማለት ሰራዊቱን ለማራከስ?
  2. አማኑኤል ከሰራዊቱ በመገንጠል ከጓዲት ድላይ ጋር ብዙ ጊዜ ብቻውን እንዳሳለፈ ይጠቅሳል። በተለይም ከውቅሮ ኦፕሬሽን በኃላ፤ሰራዊቱ በማፈግፈግ በነበረበት ጊዜ እሱና ጓዲት ድላይ ልብስ ለማጠብ ተብሎ ቀኑን ሁሉ እንዲያውም እስከሚጨልም ጊዜ ድረስ ብቻቸውን መሆናቸው፤ በአሰራር ላይ በፍጹም የማይደረግ የመጽሐፉ ማጣፈጫ ተረት ነው። በሐይል አመራርና በተለያዩ የሰራዊቱ አመራር ውስጥ ሰርቻለሁ።እንደ አማኑኤል አባባል ሁለት ጓድና ጓዲቶች ለብቻ ቀኑን ሙሉ የሚጠፉበት ተልእኮ ተደርጎም ተሰምቶም አያውቅም።ጓዶች ወደዋና ሰፈር ለተልእኮ ይላካሉ እንጂ ከ ይል እንቅስቃሴ በመለየት የሙሉ ቀን ራንዴቡ (rendezvous) እንዲያውም አድሮ መምጣት የፈጠራ  ተታ ብቻ አይደለም፤ የልጅነት ቀልድ ነዉ።

4ኛ- ጓዲት ድላይን በሚመለከት፤-
ከጓዲት ድላይ ጋር ነበረኝ የሚለው የፍቅር ግንኙነት በፍጹም ያልነበረና ለመጽሐፉ ማጣፈጫ የተፈጠረ ታሪክ ነው።ይህንንም ለማለት የበቃሁት በመ መሪያ ስለ ጓዲት ድላይ የተወያየነዉ አማኑኤል የጉዲቶችን የትግል ታሪክ በመጽሐፉ ዉስጥ ለመጨመር በነበረዉ ፍላጎት ነበር። እኔም ለጓዲቶች ብቻ ሳይሆን ለሁላችንም የምታኮራ የምታስመሰግን የትግል አርአያ ከጓዲት ድላይ በላይ የለምና ጥሩ መርጠ ል እፈልጋለሁ ነው ያልኩት። ከዚያም ጓዲት ማሽረሻ ጋር አገናኝቼው ስለ ጓዲት ድላይ አሟሟትና ስለ መጨረሻ ጊዜዋ የነገረችውን፤ስለ ድላይ በዝርዝር የአጫወተችውን ትቶ፤ በመጵሓፉ ዉስጥ ለአንባብያን ያቀረበዉ፤ አብዛኛዉ ታሪክ ግን ልብ ወለድነት የሞላበት ፥ በወቅቱ የነበረዉን የሰራዊቱ የግኑኝነት መመሪያ ያልተከተለ የፈጠራ ወሬ ሆኖ ስላገኘሁት፤ አንድም መጽሐፉን አማኑኤል አልጻፈዉ ወይም ሆነ ብሎ ታሪክን ለመበረዝ ሙሉ በሙሉ ተባባሪ ሆኖአል በማለት ተጠራጠርሁ። የጓዲት ድላይን የትግል ታሪክ፤ ለጓዶች የነበራትን ፍቅር ፤ የጦር ቆራጥነቷና የከፈለችዉን መስዋእትነት በደምብ ለሚአዉቋት ጓዶች አማኑኤል በመጽሓፉ ዉስጥ "ድላይ በፍቅር ተመስጣ እግሮቿ መ ከል የተተኮሰውን (የባረቀውን) ጠበንጃ (ሦስት ጥይት) ከየት እንደተተኮሰ ማወቅ አቅቶአቸው፤ባለቤቱ እርሶ አደር ከነሱ መተኮሱን ነገሩን ብሎ ማቅረቡ የድላይን የወታደራዊ ችሎታ ለማንቋሸሽ ወይም እኛን ደንቆሮ ለማለት ተብሎ ወይም አሁን ለማጣፈጫ የተፈጠረ ትእይንት እንጂ ፤ ጓዲት ድላይ እንኳን የባረቀን ጠብመንጃ ያውም በሁለት እግሮቿ መ ል ማወቅ አይደለም በሩቅ በተተኮሰ ጥይት እርቀቱን መገመት ትችላለች። ድምጹስ ይቅር ፤ የባሩዱ ሽታስ ምን አጠፋዉ ? ከዋሹ አይቀር ለአንባቢያን እሱንም ምስጥ አድርጎ ጠበንጃ እጆሮዉ ላይ መባረቁንና እንዳሸት አፍንጫውን ያዘጋውን ድላይ በወቅቱ የተቀባችዉን የሽቶ አይነት ቢጠቁም ታሪኩን ለማመን ይረደል። ምን ይደረግ ጠብመንጃ ላልያዙ እውነት ይመስላልና፤ ይህን መጽሐፍ ያቀነባበሩት ደራሲያን ልብ ወለድ በመጨመር የአማኑኤልን የትግል ታሪክ አሳንሰዉታል፤፤ አማኑኤልም ስለ ጓዲት ድላይ የተነገረዉን ለምን በሙሉ እንዳላሳተመዉና ይህን መጽሐፍ የጻፉት ሌሎች ናቸው፤ተብሎ በተጠየቀ ጊዜ መልሱ "አይ ከናንተ በቀር ህዝቡ ወዶታል፤ሁሉ እያመሰገነኝ ነው፤"ነበር። እንግዲህ እናንተ ፍረዱ።

በETHIOMEDIA ድላይን በሚመለከት ሐይሉ በለሳ በዝርዝር የገለጸው ትችትና ፤ አራቱም የቀድሞ የኢህአሰ ጓዲቶች በጋራ የጻፉትን አንብቤዋለሁ ፤በአጻጻፋቸው ሙሉ በሙሉ የምስማማበት ነው። የጓዲቶች መስዋትነትና የትግል አጋርነት የመጽሐፍ ማጣፈጫ ሊሆን አይገባውምና አማኑኤል እዉነቱን አንድ ቀን ገልጦ ይነግረናል ብየ ተስፋ አደርጋለሁ ።

5ኛ፤-ደብተራው (ፀጋየ ገብረመድህን በሚመለከት)
አማኑኤል "በአሲምባ ፍቅር " ላይ አበበ (ደብተራው ፀጋየ ገብረመድህን) በአንድ በኩል አንባገነን ፤ ጨቋኝ የማይከሰስ ፍጹም አለቃ አድርጎ ያቀርበዋል። በሌላ በኩል በጣም የሚቀርበው የሚያከብረው መሪ እንደነበረ ይነግረናል። ወደ ጎንደር በተመደበበት ጊዜም ከፍቅሩ ብዛት የተነሳ ለማስታወሻ የሚሆን አንድ ነገር እንዲሰጠው ጠይቆ መሳሪያ እንደተለዋወጡ አትቷል። መሳሪያ መለዋጥ አይደለም የወጭ ብሎ መሰነባበት በኢሕአሠ ሆኖ የማይታውቅ የፈጠራ ትችት ወይም ለማጣፈጥ የቀረበ ነው እላለሁ። አበበ (ደብተራው) ሽጉጡን ጣለ ተብሎ በመጽሐፉ የጠቀሰው  ሰት ሲሆን በዛ ጊዜ ሽጉጡ ለከተማ ስራ እንደተላከ አሁንም በድርጅቱ ውስጥ ያሉ ጓዶች ይናገራሉ። በወቅቱ ሽጉጡ ጠፍቶበታል የተባለውም ጓድ አማኑኤል እስከዛሬ ካላወቀዉ ወደ ከተማ ሲላኩ የነበሩ ጓዶችን ለመሸፈን ነበር ይላሉ።

6ኛ፤-ስለ ነበለት ጦርነት (የሓይል-74)
ቁ በነበለት የነበረችው ኀይል ከአንዱ መንደር እንዳረፈች በተለይም በአንዷ ጋንታ ላይ እንደተኙ ተከበው ብዙ ጉዳት ደርሶባቸዋል። ነገር ግን ሁለቱ ጋንታወች በደንብ አድርገው የወያኔን 3 ባታሊወን ቀኑን ሙሉ ሲዋጉ ውለው ከፍተኛ ጉዳት በወያኔ ላይ ማድረሳቸውን የኢሕአሠ የሓይል 74 የ ግንነት ታሪክ እስከአሁን በወያኔወች ዘንድ የሚታወስ ነው ። አማኑኤል ኢህአሰ ከወያኔ ጋር ባደረገው ውጊያ እንዳልተካፈለ እያወቀ ለምን የነበለትን ጦርነት አጣጥሎ ለመጻፍ እንደፈለገ (አሲምባ ፍቅር ገጽ 380)ፍርዱን ለአንባቢያን እተወዋለሁ። ከአንድ ጋንታ አራት ብቻ እስኪቀሩ ተደመሰሱ የሚለን ለምን ይሆን? በመጽሐፉ የከተተው የትግራይ ልጆች  ግንነት፤የወያኔን ጥንካሬ ሊያወሳልን ብሎ ወይም አስቦ ይሆን ? ስለ ነበለቱ ጦርነት በቦታዉ የነበሩ ቢያወሩ  ቁ እንዴት በወጣ ነበር።
7ኛ፤-የአማኑኤል ኢሕአሠን ክህደት
አማኑኤል ከሰራዊቱ ሲወጣ ከሌሎች ሁለት የትግራይ ጓዶች ጋር በመሆን በጦርነቱ መ ል ጓዶችንና ጓዲቶችን አስተኝቶ መሳሪያ በመስረቅ ከድቶ ወደ ኤርትራ በመኮብለሉ ብዙ ባያስገርመኝም፤የራሱን ክህደት እንደ ትክክለኛ አመለካከት ሊያስረዳን መሞከሩ የበለጠ አሳዝኖኛል። ነገሩ የወያኔና የኢ ሰ ጦርነት ተፋፍሞ ወደ ቤዝ በቀረበበት((አሲምባ ፍቅር ገጽ 383-397)ጊዜ ስለነበር ብዙም ለኛ ለነበርነው አይደንቀንም። ብዙ የትግራይ ተወላጆች ((አሲምባ ፍቅር ገጽ 383) እንደዚሁ ዘብ በሚመደቡበት እየጠፉ መክዳት የየእለት ተግባር ሆኖ ነበር። አማኑኤል በመጽሐፉ እንዳቀረበው የትግሬ ልጆች በየጊዜው በመመካከር እንደዚህ ያለ የክህደት ተግባር መፈጸማቸው በህብረ ብሄረሰብነቱ የሚያምነዉን ቆራጥ ትግራይ ተወላጅ ኢትዮጵያዊ  ግኖች የመስዋትነት ታሪክ ላይ ጥላሸት መቀባት ነው እላለሁ። እነዚያ ወሎ ተይዘው ኢህአፓን አንኮንንም ብለው የተረሸኑት ጓዶች ፤እጅ አልሰጥም ብሎ ከፎቅ ተወርውሮ የተሰዋውን ተስፋዪ ደበሳይ፤በውቅሮ የወደቁት እነ ያእብዮ፤ እነ ተስፋዪ ደሳለኝ(ጴጥሮስ) ደበሳይ፤በዛ በኤርትራው መሬት ገና ትግሉን ሲ ምሩ በሳህል በረሓ ህይወታቸው ያረፈችው የእነ መሃፉዝ ታሪክ ማበላሸት ባልተገባው ነበር።የወታደራዊ ይዘትና (MILITRY STRATEGY) የመራራውን ትግል እስትራቴጂ መርምሮ ድርጅቱ መፈራረሱን ስላረጋገጥኩ ከጓደኞቼ ጋር ወደ ኤርትራ ሄድኩ ይለናል። በወቅቱ በነበረዉ ሁኔታ ግን ከህደት ይመስላል ። በጦርነት ሜዳ ያመኑህን ጓዶችን አስተኝተህ ከዘርና ጎሳ ጋር ተመካክሮ ትጥቅ ይዞ መጥፋት አጸያፊ ተግባር መሆኑን ብዙም መከራከር አይገባም።

8ኛ፤- መጽሐፉ በዘር ላይ ያተኮረ በተለይም የትግራይ ልጆችን  ብደኝነት ለማውራት የተጻፈ ነው ብል ብዙም አልተሳሳትኩም። ለነገሩማ አማኑኤል ለምን መጻፍ እንደፈለገ ስጠይቀው "አይ የኛ ትግራይ ልጆች ታሪክ በተለይ በኢህአሰ ውስጥ የነበረውን ታሪክ መጻፍ እፈልጋለሁ" ብሎኝ ነበር። ለምን የተለየ ረ ብ አላጋጠማችሁ፤ የተለየ ተራራ አልወጣችሁ፤ የተለየ ጥይት አልተኮሳችሁ ብየ ስጠይቀው "አይ እኛ ነን ያሳለፍነውን የምናውቀው በወያኔ እና በኢህአፓ ውስጥ ብዙ ተሰቃይተናል ተመክሮአችንን መጻፍ እፈልጋለሁ" ነው ያለኝ። እውነቱን ነው በመጽሐፉ ውስጥ የጠቀሳቸው አብዛኛወቹ የትግራይ ልጆችን ግንነት ነው። ይባስ ብሎ ደግሞ ለአንድ ቀን ያየውን (መለስ ዝናዊ) ስለማግኘቱና ስለማየቱ ጥርጣሬ ቢኖረኝም ፤አገኘሁት ብሎ ሊስለው ሊቀባው፤ አሁን የሚፈልገው (አሲምባ ፍቅር በገጽ 161-162) አሁን ከመለስ ራዕይ ጋር መግጠሙን በግልጽ ያሳያል።ገና በነሐረጋዊ ዘመን፤ገና ወያኔ እንጭጭ በነበረበት ጊዜ መለስ ዜናዊ አዋቂ፤አስተዋይ፤መጽሐፍ የሚያነብ ረጋ ያለ ብስል ነበር ይለናል።

በአጠቃላይ የአማኑኤል "የአሲንባ ፍቅር " በመውጣቱ ብዙወቻችንን እውነተኛ የኢሕአሠን ታሪክ እንድንጽፍ ማበረታታት ብቻ ሳይሆን በታሪክ ተጠያቂነታችንን እንድናስብ ይመረምራል። ከብዙ ጓዲቶችና ጓዶች ጋር እንድንወያይበትም ምክንያት ስለሆነ በዚህ አማኑኤልን አመሰግነዋለሁ። እኔም ሆነ ሌሎች በትግሉ ያለፍን እውነተኛውን ታሪክ በመጻፍ ለትውልድ ማስተላለፍ  ላፊነት አለብን። ሁላችንም የምናውቀውን  ቁን ለመናገር፤ ለመጻፍ ለማቅረብ፤ በውይይት መካፈል ይገባናል እላለሁ። ከሰላሳ አመት በፊት የነበረውን የትግል ጉዞ በአሁኑ አመለካከት በርዞ፤ ሰርዞ አጨማልቆ ማቅረብ ግን በታሪክ አስጠያቂ ያደርገናል። የአሁኑን የፖለቲካ አመለካከት በድሮ ታሪክ ላይ ለማንፀባረቅ መሞከር ግን ተገቢ አይደለም። ያስጠይቀናል የታሪክ ተወቃሽ ያደርገናል።

ሽፈራው ( ይሌ)
ከሂውስተን, ቴክሳስ
ኦክቶበር 23/2013

አዲስ ቪዲዮ

ዜና እና ፖለቲካ

ኪነ-ጥበብ

ቪዲዮ

መጻሕፍት

ስለእኛ

ይከተሉን!