Prof. Fikre Tolossaታህሳስ ፲፱ ቀን ፪ሺ፱ ዓ/ም (DECEMBER 28,2016) ከአሜሪካን ታዋቂ ከሚባሉ ከተሞች መካከል አንዷ በሆነችው በላስ ቬጋስ ከተማ “አገርህን እወቃት፣ ከጠላትም ጠብቃት” በሚል መሪ ቃልና ቅስቀሳ የታደሙው የከተማው ነዋሪ ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳን በከፍተኛ ጭብጨባና ከፍ ባለ አክብሮት ወደ አዳራሹ ሲገቡ ተቀብሏቸዋል።

ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ ጂግሳ ከሠሯቸው ሥራዎች መካከል /ፒ.ኤች.ዲ/ ገጣሚ፣ ጸሐፊ ተውኔት እና ከ፷ (60) በላይ መጻሕፍቶችንና መጣጥፎችን በአማርኛ፣ በጀርመንኛ እና በእንግሊዘኛ ቋንቋዎች አሳትመው ለንባብ ማብቃታቸውን፤ በጀርመን እና በአሜሪካ በተለያዩ ዩኒቨርስቲዎች ውስጥ ማስተማራቸውን፤ በተጨማሪም የተወሰኑ ሥራዎቻቸውን በአሜሪካ እና በኢትዮጵያ ለመድረክ ማብቃታቸውን፤ ከፍተኛ አድናቆትን ያገኙ የፊልም ሥራዎቻቸውም ከብዙ በጥቂቱ ለታዳሚው ተገልጿል።

በአዘጋጆቹ በተያዘው መርሃግብር መሰረት ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ ለአገርና ለወገን ከሠሯቸው ከቀደምት ሥራዎቻቸው መካከል ለአብነት ያክል ለመጀመሪያ ጊዜ በአማርኛ ቋንቋ በዚሁ በአሜሪካን አገር በካሊፎርኒያ ግዛት ውስጥ ስለአቋቋሙት የቴሌቭዥን ጣቢያ፤ እንደዚሁም ለማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወላጅ ማስተማሪያና ምሳሌ የሚሆነውን የኢትዮጵያን ባሕል፣ ቋንቋና ታሪክ ለልጆቻቸው ሲያስተምሩ የሚያሳይ ድንቅ ሥራዎቻቸው በቪዲዮ ለሕዝቡ ቀርቧል።

ለጥቆም ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ "የኦሮሞ እና የአማራ እውነተኛው የዘር ምንጭ" መጽሐፍ እና ተያያዥ ጉዳዮች ላይ ልብን በሚመስጥ ምሁራዊ ትንተና አቅርበዋል። ከነዚህም መካከል ኢትዮጵያ የሚለውን ስም መቼ እንደተሰጠን፤ ኢትዮጵያ ማለት ምን ማለት እንደሆነና አገራችን ለምን ኢትዮጵያ እንደተባለች፤ በታሪክ የአማራ ገዢ መደብ የሚባል እንዳልነበረ፤ የኦሮሞውም ሆነ የአማራው የሁሉም ኢትዮጵያዊ ዘር ከአንድ እናትና አባት እንደተገኘን፤ ምኒልክ በጦርነት ላይ ጡት ቆርጠዋል የተባለው ምንም ዓይነት መረጃም ሆነ ማስረጃ የሌለው መሰረተቢስ ወሬ እንደሆነ፤ ምኒልክ በባህሪያቸው ተበቃይ እንዳልነበሩ፤ እንደውም በጣም እሩህሩህና ይቅር ባይ ከመሆናቸውም በላይ ጥሩ ክርስቲያን እንደነበሩ፤ ህወሓት ከፋፍሎ መግዛት እንደቻለው ሁሉ ይህንን ዕድሜውን ለማራዘምም እንዲመቸው እንደነ ሙክታር ከድርና ተስፋዬ ገብረአብ ያሉትን እና የመሳሰሉትን እንደመሳሪያ ተጠቅሞ ሁለቱን ታላላቅ ሕዝቦች ኦሮሞና አማራውን በማያባራ ቂም እና ጥላቻ ውስጥ ለማቆየት ሲባል በብዙ ሚሊዮን ብር "የአኖሌን" ሐውልት እንዳቆመ፣ ለዚህ የጥላቻ ሐውልት የፈሰሰው በርካታ ሚሊዮን ብር ብዙ ትምህርት ቤቶችን፣ የጤና ጣቢያዎችንና የመሳሰሉትን እንደሚሠራ ከበቂ መረጃ ጋር አብራርተዋል።

ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ ቀደም ሲል ስለዚህ መጽሐፋቸው እዚህ ላስ ቬጋስ ውስጥ በሚገኝውና "ሕሊና ራዲዮ የኢትዮጵያውያን ድምጽ" በተሰኘው የዘወትር እሁድ የራዲዮ መርሃግብር ላይ ቀርበው ለከተማው ነዋሪ ያስረዱ ከመሆናቸውም ባሻገር በዕለቱ ከታደመው ሕዝብ መካከል ከ፶ (50) በላይ የሚሆነው ሕዝብ በቅድሚያ መጽሐፉን በማስመጣት አንብቦት ስለነበር ሕዝባዊ ውይይቱ የተሟላ ከመሆኑም በላይ የሞቀ፣ የደመቀና የሚጣፍጥ ነበር። ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳም ለተጠየቁት ጠንካራና ፈታኝ ጥያቄዎች አጥጋቢ የሆነ መልስ በመስጠት ታዳሚውን በማስደሰታቸው ውይይቱ ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው በጭብጨባ የተሞላ ነበር።

በዕለቱም ከተሰጡት አስተያየቶች መካከል ይህ መጽሐፍ ከ፳፭ (25) ዓመታት በፊት ተጽፎ ቢሆን ኖሮ አገራችንና ሕዝባችን እዚህ ሁሉ መከራ ውስጥ ባልወደቅን ነበር በማለት ከእንባና ከለቅሶ ጋር በቁጭት የተሰጠው አስተያየት፣ ውይይቱ በታዳሚው አዕምሮ ተቀርጾ እንዲኖር ያደረግ አጋጣሚ ነበር።

ሌላው ደግሞ ባለፉት ፳፭ (25) ዓመታት ውስጥ በአገር ውስጥም ሆነ በስደት የሚገኙት የኦሮሞ ወጣቶች የተማሩት የቅኝ ገዥዎች ቋንቋ መጻፊያ በሆነው በላቲን ፊደል ስለሆነና ኢሕአዴግና መሰሎቹ ከዘረኝነት በከፋና አጥፊ በሆነ መርዝ ቁጥሩ ቀላል የማይባለውን ሕዝብ ስለመረዙ፤ (ምንም እንኳ ከመጽሐፉ ዓላማ ውጭ ቢሆንም) ለማስተማር እስከ ጠቀመ ድረስ፤ እንደዚሁም የኦሮሞ ወጣትም የተማረው በዚሁ በላቲን ፊደል (በቁቤ) ስለሆነ ይህ የኦሮሞ እና የአማራ እውነተኛ የዘር ምንጭ መጽሐፍ በኦሮምኛ ማለትም በላቲን ፊደል (በቁቤ) ተተርጉሞ በአገር ቤትም ሆነ በውጭ ቢሰራጭ ብዙ ወጣቶችንና ጎልማሶችን ለመረዛቸው የዘረኝነት መርዝ ማርከሻና ማደሻ ሊሆን ይችላል ተብሎ ስለታመነበት መጽሐፉ እንዲተረጎም ፕሮፌሰር ፍቅሬን ሕዝቡ በአጽንዎት ጠይቋል። ፕሮፌሰር ፍቅሬም ሙሉ ፈቃደኝነታቸውን በመግለጽ ትርጉሙ ቀደም ብሎ በአገር ቤት ተጀምሮ እንደነበረና ተርጓሚው በዚሁ ምክንያት ለእስር በመዳረጉ እንደተቋረጠ፤ ሆኖም በሌላ ብቁ ሰው ሊተረጎም በዝግጅት ላይ እንደሆነ አስረድተዋል።

ከዚህ ጋር በተያያዘም ከ፪፻ (200) ዓመታት በፊት አባ ገመቺስ (አናትሞስ ነሲብ) የተባሉ አባት፤ አስቴር ጋኖ ከምትባል እንስት ጋር መጽሐፍ ቅዱስን በኦሮምኛ፤ ነገር ግን በግዕዝ ፊደል ተርጉመው ሕዝቡ ይገለገልበት እንደነበረ፣ የጥንቱ በሪሳ ጋዜጣ እየታተመ በሰፊው ይሰራጭ የነበረው በዚሁ በኦሮምኛ ቋንቋ ነገር ግን በሳብ ወይም በግዕዝ ፈደል እንደነበር፤ እንዲሁም በመሰረተ ትምህርት እስከ ፭ኛ (5ኛ) ክፍል ድረስ የትምህርት መማርያ (ካሪኩለም) ተቀርጾለት በኦሮምኛ ቋንቋ ነገር ግን በሳብ ወይም በግዕዝ ፈደል ተጽፎ ይሠራበት እንደነበር፤ የመሬት ላራሹ አዋጅ በዚሁ በኦሮምኛ የሳባ ፊደል ወይም በግዕዝ ተተርጉሞ በተቀላጠፈ ሁኔታ ያለምንም ችግር ይሠራበት እንደነበር በፕሮፌሰር ፍቅሬ ማብራሪያ ተሰጥቷል። "በአንጻሩ ከቁቤ ወይም ከላቲን ፊደል ይልቅ የሳባ ወይም የግዕዝ ፊደል ጊዜን እና ገንዘብን ይቆጥባል። ለምሳሌ በኦሮምኛ ነገር ግን በሳባ ወይም በግዕዝ ፊደል ፪ (2) ገጽ የተጻፈን ጽሑፍ፤ በኦሮምኛ ቁቤ ሲጻፍ ፮ (6) ገጽ ይፈጃል። በዚያ ላይ ለአናባቢ (ፕሮናውንሴሽን) የግዕዙ ኦሮምኛ ሲባዛ ይቀላል" ሲሉ ፕሮፌሰር ፍቅሬ አስረድተዋል። አክለውም የሳባ ወይም የግዕዝ ፊደል የአማራ፣ የኦሮሞ፣ የትግሬ ወይም የማንም ፊደል አይደለም፤ የኢትዮጵያ ፊደል ነው። ይህን ፊደል ኤርትራ እንኳ ስትገነጠል ይዛው ነው የሄደችው። ለምን ጥቅሙን ስላወቀች ከዚህም አልፎ ፈረንጆቹ በዩኒቨርሲቲ ደረጃ የግዕዝ ቋንቋን ማጥናት ከጀመሩ ቆይተዋል፤ በዚህ ብቸኛና አፍሪካዊ በሆነ ፊደል ልንኮራበትና ልንማረው ይገባል እንጂ፤ እንደ ጠላት ልናየው አይገባም ሲሉ ገፋ አድርገው ምክር አዘል ትምህርት ሰጥተዋል። ይኸው “የኦሮሞ እና የአማራ እውነተኛው የዘር ምንጭ” ያሉትንም መጽሐፋቸውን እንደጥንት አባቶቻቸን በኦሮምኛ ቋንቋ፤ ነገር ግን በሳባ ወይም በግዕዝ ፊደል ይታተማል ሲሉ አብስረዋል።

በመጨረሻም ፕሮፌሰር ፍቅሬን ይዘን በመላው ዓለም ከሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ጋር በመተባበርና በመቀናጀት ከፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ ያገኘነውን እውቀት በማስፋትና በማዳበር ወደ ተግባር ለመቀየር ይቻል ዘንድ መጽሐፉም የያዘውን ፍቱን መድኃኒት ለሁሉም ይዳረስ ዘንድ ፯ (7) አባላት ያሉት ቻፕተር በማቋቋምና በመጽሐፋቸው ላይ የክብር ፊርማቸውን በመፈረም ከ፫ (3) ሰዓታት በላይ የወሰደው ውይይት እጅግ ባማረ እና በደመቀ ሁኔታ ተጠናቋል።

አዲስ ቪዲዮ

ዜና እና ፖለቲካ

ኪነ-ጥበብ

ቪዲዮ

መጻሕፍት

ስለእኛ

ይከተሉን!